ዝተፈላለዩ ጽሑፋት

ዝኽሪታት መድሃኔ ዓርከይ፡ ግዳይ isis ኣብ ሊብያ፡ ብበሪሁ ብርሃነ

   ድርኺት ናይ’ዚ ስዒቡ ዝቐርብ ዛንታ እቲ ኣብ ሊብያ ብዘስካሕክሕ ተግባር ዝተኻየደ ቅትለጥ’ዩ። ኣብ’ቲ ብኣኽራሪ ጉጅለ ዳዕሽ ዝተኻየደ ቅትለት ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን፡ ልክዕ ከምዛ ነብሰይ ዘፍቅሮ ዓርከይ፡ በቶም ግብረሸበራውያን ጉጅለ ዳዕሽ ትንፋሱ ክትሓልፍ ብዓይነይ ስለ ዝረኣኹዎ ድማ’የ፡፡ ኣብ እስራኤል ምሳይ ክሳብ ዝነበረሉ ግዝያት ንዝነበርና ህይወትን ዕርክነትን ከካፍለኩም ዝብገስ ዘለኹ። ምስ መድሃኔ፡ ኣርባዕተ ዓመታት ብሓንሳብ ተቐሚጥና፡፡ ኣብ ተል ኣቪቭ ሸኾናቲክቫ ዝበሃል ገዛውቲ። ክኸይድ ካብ ዝሓስብ፡ ሓደ ዓመትን፡ ካባይ ምስ ተፈልየ ክልተ ወርሒ ክሳብ ዕለተ ሞቱን ቅሳነት ኣይነበረናን፡ ሕጂ እቲ ዘይምቕሳንን መዋእልካ ምርባሽን ምሳይን ምስ ስድራኡን ደኣ’ምበር ንሱስ ናብ ኢድ ኣምላኹ ስለ ዝተዓቑበ ኣይርእዮ ኣይሰምዖ፡፡ ነታ፡ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ኣርባዕተ ዓመት ከም ኣደይ ዘፍቀርኩዋን ዝተኣዘዝኩዋን ወላዲቱ፡ ከጸናንዓ ዘኽእል ትብዓትን ቃላትን ኣይረኸብኩን፡፡ ዝበልኩ እንተበልኩ፡ ዝገበርኩ እንተገበርኩ ክዕወት ኣይክእልን’የ፡፡ ቃላታን ሕቶታታን እናሰማዕኩ ንባዕለይ ዝርንዛሕ ስለ ዝነብዕን ጎሮሮይ ስለ ዝልከትን እንተነፈሰለይ’የ በዚ ጽሑፍ ነብሰይ ከህድእን ከዐሹን ዝብገስ ዘለኹ፡፡ ክእለትን ብቕዓትን ስነ ጽሑፍ ኣይኮነን ክጽሕፍ ዘገደደኒ፡፡ እንታይ ደኣ፥ ሕርቃን፡ ብስጭት፡ ሕፍረት፡ ጓሂ፡ ጽልኣት ምንባር፡ ጽልኣት እስራኤላውያን፡ ዝኽሪ ዕርክነትናን ካልእን’ዩ ዘጽሕፈኒ ዘሎ። ካብ ፈለማ 2014፡ መንግስቲ እስራኤል ኾሎት ካብ ዝሰርሕን፡ ግፋን ናብ ኾሎት ዘውስድ ናይ ዕድመ ወረቓቕቲ እናሃበ ኤርትራውያን ክኣስርን ብስዉር ሜላ ክጥርዝን ምስ ጀመረ’ዩ፡ ኣብ ክቱር ሓሳብን ጭንቀትን ክኣቱ ክኢሉ። ዋላ’ኳ ኩልና ኣብ ተመሳሳሊ ምዝመዛን መግዛእቲን እንተሃለና፡ ንገለ ኣብ’ቲ ንነብረሉ ቤት ሰላም ክኸልኡና ንመብዛሕቲና ድማ ወረቐትና ምስ ዘይነሐድስ ካብ ስራሕ ከባርሩና ኣይድንጉይን እዮም። ናይ መዳ ዓርከይ ስራሕን ኣስራሕን ጸገም ኣይነበሮን፡ ክሳብ ዝደለዮ ክሰርሕ የፍቅደሉ ነይሩ እዩ። በዚ ድማ ንሓደ ዓመት ዝኣክል ብዘይ ወረቐት ክሰርሕ ኣይተጸገመን፡ ሓንቲ ከባድ ሕቶ ግና ነይራቶ፡ ሕቶ ትምህርቲ፡ ክመሃር ኣሎኒ ዝብል ረዚን ፍቕሪ ትምህርቲ ነይርዎ!! በዚ መሰረት፡ ኣብ ውሽጢ’ዛ ዝሓለፈት ዓመት ጥራይ፡ ሰለስተ ግዜ ብናይ ተል ኣቪቭ ኣየር ፖርት ክወጽእ ፈቲኑ ተታሒዙ፡ ሓንሳብ ድማ ሩስያ በጺሑ ካብ ኣየር ፖርት ናብ እስራኤል መሊሶሞ። እታ ቅንያት ሓንቲ ካብተን ሰለስተ ዝኸበዳ ፍጻመታት ናይ’ቲ ዓመት ነይራ፡፡ ምኽንያቱ ከይዱ ኢለ ቅስን ክብል ምስ ጀመርኩ ድሕሪ ሓደ ሰሙን’ዮም መሊሶሞ፡፡ ገንዘቡ ግዜኡን ተስፋኡን ከሲሩ፡፡ ኣብ መጠረሽታ ድማ ከም’ቶም ናብ ሩዋንዳ ክኸዱ ዝወሰኑን ዝኸዱን ንሱ’ውን ወሲኑ። ምስ መዳ ዓርከይ፡ ኣርባዕተ ዓመት ምሉእ፡ ኣብ ሓንቲ ገዛ፡ ኣብ ገፋሕ ዓራት ብሓንሳብ ነቢርና፡፡ ዝበላዕኩዎ እናበልዐ ዝተኸደንኩዎ እናተኸደነ፡፡ ብዘይካ ጫማን ልብሲ ውሽጥን ጃኬት ኮነ ስረ፡ ናተይ ናትካ ተበሃሂልና ኣይንፈልጥን፡፡ ኣነ ንበይነይ ክገዝእ ወይ መዳ ንበይኑ ክዕድግ ኣይዝከረንን። ዝኽሪታት መዳ ዓርከይ፡ ካብ ዓቕመይ ንላዕሊ ኮይኖም ድቃስ ይኸልኡኒ’ኳ እንተነበሩ፡ እዛ ናይ መወዳእታ ህሞት፡ ክሳዱ ብካራ ተሰይፋ ትንፋሱ ዝሓለፈትና ደቒቕ ግን፡ እንትርፎ ስቕ፡ ኣብ ዝነበርኩዎ ደሪቐ ደው፡ ክብሎ ዝኸኣልኩ ነገር ኣይነበረን። ናብ ዝተወሳወስኩዎ ቦታ’ውን ኣይዝከረንን፡፡ ካባይ፡ ካብ’ቲ ብሓንሳብ ንኣርባዕተ ዓመት ዝተቐመጥናሉ ገዛ ካብ ዝኸይድ ኣብ ውሽጢ ክልተ ወርሒ ዘይመልእ ግዜ’ዩ ሊብያ በጺሑስ ናብ’ቲ ዓለም ብምልእታ ተዓሚታ ትርእዮ ዘላን ሕልናኣ እናተቐፈፈ ዝረኣየቶን ስይፈት በጺሑ። ካብ’ቲ ሞቱ፡ እቲ ኣማውታኡ ይብእስ፡ ናቱን ናይ’ቶም ምሳኡ ዝነበሩ ብምልኦምን፡፡ እቲ ደጊመ ክገልጾ’ውን ዘግነብንበኒ ዘስካሕክሕ ትርኢት፡፡ ክሳብ ኣብ ነብሰይ ዝተፈጸመ ኮይኑ ተሰሚዑኒ፡፡ እዚ ክእለት ዘበገሶ ጽሕፈት ኣይኮነን ኢለ ነይረ ፈለማ። እዚ ምሉእ ዛንታ መዳ ዓርከይ’ውን ኣይኮነን፡፡ ኣብ’ዚኣ ብሓንሳብ ዝነበርናየን ግዝያትን፡ ካብ እስራኤል ካብ ዝኸይድ ክሳብ ሊብያ ዝኣቱ ንለውወጦ ዝነበርና ዕላላትን ጥራይ’የ ከዘንትዎ። መድሃኔ፡ ካብ’ቶም መጀመርታ 2009 ናብ እስራኤል ዝኣተዉ ኤርትራውያን’ዩ። ካብ ፈለማ ክቱር ናይ ትምህርቲ ድልየት ነይርዎ። ኣብ እስራኤል ናብ ዝርከባ ዩኒቨርስቲታት ተመላሊሱ ኤርትራዊ ብምዃኑ ጥራይ ገሊኦም፡ ገለ ድማ ናይ ቅድሚ ሕጂ ነጥቢኻን ዝተመሃርካዮ ኮለጃትን ወረቐት ኣምጽእ ይብልዎ ከም ዝነበሩ ብሕርቃን የዕልለኒ ነይሩ። መድሃኔ ዓርከይ፡ ካብ’ቶም ድሒሮም ጥቕሚ ትምህርቲ ዝተረድኦም ስለ ዝነበረ’ዩ፡ እስራኤል እትው ካብ ዝብል፡ ዝገደፈ ገዲፉ ክመሃር ዝወሰነ፡፡ ብዘይካ’ቲ ካብ’ቶም ትካላት ዝወሃቦ ዝነበረ ተስፋ ዘቑርጽ መልሲ፡ ኣብ ማሕበራዊ ህይወቱ’ውን ድርብ ብድሆታት ይገጥሞ ነይሩ እዩ፡፡ ስድራኡ ክምርዖን ክወልድን ይደልይዎ ስለ ዝነበሩ፡ መጀመርታ 2012፡ ሓውሲ ተላኢኻ ዝመጸት ጓል ነይራ፡፡ ካብ ኤርትራ ካብ ትወጽእ ኣትሒዛ፡ ክሳብ እስራኤል ትኣቱ ዘድሊ ወጻኢታት ገይሩላን፡ ተኸታቲልዋን ከብቅዕ፡ እስራኤል ምስ ኣተወት፡ ናብ ገዛ መሓዙታ ብምእታው ንኣርባዕተ ወርሒ ተሓቢኣ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ኣብ መወዳእታ ገንዘቡ ክትመልሰሉ ከም ዝኾነትን ምሳኡ ክትነብር ድልየት ከም ዘይብላን ሓርዲኣቶ። ከም ወትሩ፡ ስራሕ ተፈዲስና ኣብ’ታ ጸባብ ገዛና ምስ ተራኸብና ንብዓት ቁጽርጽር እናበለን፡ ብትብዓትን ጓሂን ኣዕሊሉኒ፡፡ ቅድሚ’ቲ ሕቡእ ቁጽሪ ጌራ ናብ ተለፎኑ ደዊላ ዘርድኣቶ ግዜ፡ ኣርባዕተ ወርሒ፡ ካብ ካምፕ ካብ ትወጽእ ኣትሒዛ ደሃያ ተሰዊሩና ክንደይ ኮለል ንብል ስለ ዝነበርና ብህይወታ ምህላዋ ጥራይ ቁሩብ ሩፍታ ፈጠረልና፡፡ በቲ ሕማቕ ስራሓ ዝተሰምዖ ጓሂ ክሓብኣለይ ግን ኣይከኣለን፡፡ ይትረፍ ንሱ ኣነ’ውን ብዙሕ ተተንኪፈ፡ ከም ወትሩ ኣብ ጎድኑ ከም ዘለኹን ናትካ ዝበላ ክትመጽኣካ’ያ ብምባልን ከጸናንዖ ፈቲነ። መንከ ደልይዎ ነይሩ ዘይንስድራ ክንብል ኢና ገንዘብና ዘጥፋእና ግዜና ዘባኸንና፡ ድሕሪ ሕጂ ኣፎም እንተሒዞምለይ’ውን ጽቡቕ እዩ፡ ክብል ነቲ ብዘይ ድልየቱ ክኣትዎ ሓሲቡ ዝነበረ ሓዳር ዘይምስላጡ ከም ጽቡቕ እናወሰዶ፡፡ ከም’ቶም ኣብ ከባቢና ዘለዉ ኤርትራውያን ደድሕሪ’ታ ጓል ኮለል ኣይበለን፡ ክረኽባ’ውን ኣይፈተነን፡ እቲ ገንዘብ ኣነ እየ ኣምጺአሉ፡ ድሕሪ ክንደይ ኮለል’ዩ ግን። መልክዓን ጠባያን ምስ መዘንኩ እንቋዕ ተረፈትካ ኢለዮ። ካብ’ቲ ዝተደጋጋሚ ዘዕልለኒ ዕላላት፡ ዳርጋ ኣብ ዝቐረበ ልሳኑ ዝጸንሓ’ሞ ዘውጸአን ቃላት፡ ክመሃር ጥራይ’ዩ ዘለኒ፡፡ ካብ’ዚ ዓዲ ከይወጻእኩ ድማ ክመሃር ኣይክእልን’የ። እታ ናይ ካናዳ መንገዲ ሰሊጣትኒ እንተትኸውንኮ? ክብል ጸኒሑ፡ ነታ ናይ ዓዲንግሊዝ ድማ ይዝክር፡ ጸኒሑ ናብ”ታ ናይ ኢታሊ ይሓልፍ። እዘን ገንዘቡን ተስፋኡን ዘጥፍኣለን ፈተነታት ከየልዓለን ኣይውዕልን’ዩ። መድሃኔ፡ ኣብ ስራሑ ፍቱው፡ ጠባዩ ምስጉንን ሕዉስን’ዩ ነይሩ። ካብ ዝሓለፈ ዓመት ኣትሒዙ ወረቐቱ ከሐድስ ኣይከደን፡ ልዕሊ ሓሙሽተ ዓመት ዝገበረን ዘይተመርዓወን ዘይወለደን ክገፉን ናይ ኾሎት መጸዋዕታ ክህቡን ካብ ዝጅምሩ’ዩ ክኸይድ ዘይመረጸ፡፡ ኣስራሒኡ ብዘይወረቐት ከስርሖ ከም ዝኽእል ነጊርዎ ስለ ዝነበረ፡ ነዛ ሓጻር ግዜ ተጸሚሙ ከሕልፋ የተባብዖ ነይረ፡፡ ንሱ ግን፡ ነዚ ካብ ሰዓት ናብ ሰዓት እናበኣሰ ዝኸይድ ዘሎ ህይወት ብምምራር፡ ዕድመና ከይተመሃርና ይውዳእ ኣሎ። ጽባሕ ንግሆ ናብ ሃገርና ምስ ተመለስናኸ መሃይማን ኴንና ዲና ኣብ ትሕቲ ሰብ ሕሱር ስራሕ ክንሰርሕ! ዝብል ከቢድ ሕቶን ሓሳብን የስምዓኒ ስለ ዝነበረ፡ ነቲ ኣብ ሓቂ ዝተመርኮሰ ዘረባኡ ክሰግሮ ይኽእል ኣይነበርኩን። መድሃኔ፡ ንሽዱሽተ ዓመት ኣብ ሓደ ስራሕ’ዩ ሰሪሑ፡ ጽርየት ኣብ ቤት ትምህርቲ፡፡ ምስ መሳርሕቱን ሓለፍቱን ድማ ጽቡቕ ምቅርራብን ፍቕርን ነይርዎ፡፡ እቲ ዘስርሖ ዝነበረ ሓላፊኡን መሳርሕቱን ነቲ ኣብ ሊብያ ዘጋጠሞ ስይፈት ምስ ረኣዩ ደዊሎምለይ ነይሮም፡፡ ከም ኣሕዋት’ምበር ከም ኣዕሩኽ ኣይሓስቡናን’ዮም፡ ብብኽያት ብዝተቖራረጸ ቃላት ከጸናንዑኒ ፈቲኖም። ክንድሚንታይ ቀልጢፉ ኣብ ሊብያ ከም ዝበጽሕ ሓቲቱኒ፡ ምኽንያቱ ናይ’ቲ ዝሰርሖ ዓመታት ትሕጋግ ሂቡ ከፋንዎ ከሎ ብሓንሳብ ስለ ዝነበርና፡ ቅድሚ ምኻድካ ደውለለይ ከፋንወካ’የ ኢልዎ ነይሩስ ቻው ከይበሎ’ዩ ከይዱ። ስለዚ’ዩ ኣብ እስራኤል ዘሎ ኮይኑ ስለ ዝተሰምዖ ዝሓተተኒ፡፡ ብኣተሓሕዛ መንግስቲ እስራኤል ቁጠዐ ነይርዎ ሓላፊኡ፡ ኤርትራውያን ጥዑያት ሰባት ኢኹም ኣይትሰርቁን ኣይትሕስዉን፡ ብዘይካ ደፋእ ኢልኩም ምስራሕ እንታይ ኣበስ ኣለኩም? ክብል እና ኣማረረ ተዛሪቡኒ። እንታይ ፈሊጥና በጃኻ። እስራኤል፡ ኣይሁድ ስለ ዘይኮንና ሰጒጓትና፡ ደዓሽ ድማ ሙስሊም ስለ ዘይኮንና ይስይፉና ኣለዉ! ክብል መለስኩሉ፡ ብዝተቖራረጸ ቃና፡፡ መድሃኔ ዓርከይ፡ ቅድሚ ምኻዱ ዝነበረት ሓንቲ ወርሒ ካብ ስራሕ ደው ኢሉ ስለ ዝነበረ፡ መብዛሕቲኡ ግዜ ኣብ ገዛ መጻሕፍቲ ከንብብ፡ ፊልሚታት ትግርኛን ኣምሓርኛን ክርኢን መግቢ ክሰርሕን’ዩ ዘሕልፎ ነይሩ። ስሕት ኢሉ ምስ ናይ ቀደም ፈለጥቱን ኣዕሩኽቱን ክራኸብ ድማ facebook ይኸፍት። ኣነ ካብ ስራሕ ምስ ተፈደስኩ ድማ መግቢና በሊዕና ክንዛወር ንወጽእ። በቲ ብሃጋና ዝፍለጥ ጎደና ናብ እንዳባላጋን ደይብና ሹሻ ክንስሕብን ልስሉስ መስተ ክንሰትን፡ እናዘከርና፡ እናሰሓቕና፡ እናተጨራረቕና፡ ነምስዮ ዝነበርና ምሸታት ኣብ ዝኽረይ ከቢድ ስንብራት ገዲፉ’ሎ። እዚ ናይ መጠረሽታ መንገዱ፡ ካብ ኣየር ፖርት ንኸይምለስን፡ ንኸይእሰርን ዘየጠራጥር ስለ ዝነበረ ንምኻዱ ከም ውዱእ ኢና ወሲድናዮ። ምኽንያቱ እተን ቅድሚ ሕጂ ብስርቂ ዝፍተና ጉዕዞታት ስለ ዝነበራ ተኣማሚንና ንፈናኖ ኣይነበርናን፡፡እዛ ናብ ሩዋንዳ ዝኸደላ ጉዕዞ ግና ብሕጋዊ መንገዲ ይኸይድ ስለ ዝነበረ ንኸይምለስ ስግኣት ኣይነበረናን። ካብ’ታ እግሩ ናብ ሩዋንዳ ዘንብረላ ሰዓት ኣትሒዙ ዝቕጽል ጉዕዞኡ ግና ቅሳነት ዝኸልእ፡ ዘየተኣማምን ጉዕዞ እዩ ነይሩ፡፡ ኣብ ሩዋንዳ፡ ዝገመትዎ ግን ዘይተጸበይዎ ሽግርን ግፍዒን ምስ ገጠሞም ዝተማሕጸነኒ ነገር እንትነይሩ፡ ካብ እስራኤል ክወጽእ ከም ዘይብለይን። እታ ትኸውን ክሳብ መወዳእታ ክጽበያ እቲ ዝበለጸ ምዃኑን ተላቢዊኒ። ንኩነታቱ ክፈልጥ ከመይ ኣቲኻ ከመይ ኣለኻ ክብሎ ከለኹ ንይምሰል ጽቡቕ ክብለኒ ይጸንሕ’ሞ ሃንደበት ድማ ክትወጽእ ከይትሓስብ ይብለኒ ነይሩ። መድሃኔ ዓርከይ፡ ነቲ ኣብ ሩዋንዳ እግሩ ካብ ዘንብር ኣትሒዙ ክሳብ ዩጋንዳን ደቡብ ሱዳንን ሰጊሩ ካርቱም ዝበጽሕ ዘሕልፎ ዝነበረ ሃለኽለኽ ብምምራር የዕልለኒ’ኳ እንተነበረ፡ ናብ’ቲ ዝደለኹዎ ቦታ ክኣቱን ከርዊን ቀሪበ’የ ብዝብል ተስፉው ስምዒት ተደሪኹ ዕላማ እንተሎ ይብጻሕ’ዩ ክብለኒ’ውን ይዝክር። ካብ ካርቱም ወጺኦም ክሳብ ሊብያ ዝበጽሑ ነዊሕ ግዜ ወሲዱሎም ነይሩ። ኣነ ነቲ ንሱ ብእምነት ዝገደፈለይ ገንዘብ ክሕውለለኡ ቁሩብ’የ። እቲ ዝተረፈ ገንዘቡ ናብ ኢሮጳ ምስ ኣተወ ክልእከሉ ስለ ዝተሰማማዕና ናብ ኢታሊ ኣትዩ ክሰምዕ ልዑል ሃረርታ ነይሩኒ።ዋላ’ኳ ካብ ሱዳን ናብ ሊብያ ክኣቱ ነዊሕ ግዜ እንተወሰደሉ፡ ብሰላም ከም ዝኣተወን ክሕውለሉ ከም ዝኽእልን ምስ ሓበረኒ ኣይደንጎኹን። ብስሙ ዝሃቡኒ ኮድ ተቐቢለ ክህቦ ኣይደንጎኹን። ንሱ’ውን ናብ’ቲ ስይፈት ክኣቱ ኣይደንጎየን። እቲ ዝኸበደ ሽግርና ድማ ስድራኡ ብዘይካ’ታ ኣብ ኢሮጳ ዘላ ሓፍቱ ብምልኦም ኣብ እስራኤል ከም ዘሎ እዮም ዝፈልጡ ነይሮም። ያኢ ብእምነትናስ ከይሻቐሉ ምስ ኣተወ ክንነግሮም ኢና ተሰማሚዕና። ኣንጻር’ቲ ንፈርሖ ዝነበርና ሓደጋ ናይ ባሕሪ፡ ልዕሊ’ቲ ኣብ ሲና ንኤርትራውያን ኣሕዋትናን ኣሓትናን ዘጋጥም ዝነበረ ዘስካሕክሕ ግፍዒታት መዳ ዓርከይ ብእምነቱ ስለ ዝመጽእዎ ክሰግራ ኣይደለየን። ኣይከኣለን’ውን። ክመሃር ሕልሚ ነይሩኒ። ኣደይ ንኻልኣይ ግዜ ክረኽባ ምደለኹ። ኢልዎም ዶ ይኸውን? እስራኤላውያን ብእምነተይን ብቖርበተይን ሰጒጎምኒ። ንስኹም ድማ ብእምነተይ ትስይፉኒ ኣለኹም ክብሎም ክኢሉ ዶ ይኸውን?

                                                                                                  በሪሁ ብርሃነ ተል ኣቪቭ እስራኤል

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s