ዝተፈላለዩ ጽሑፋት

ምጽኣተ ሰይጣን፡ ብበየነ ሃይለ

ምጽኣተ ሰይጣን
ብበየነ ሃይለ-
እዛ ኣብ ላዕሊ ዘላ ኣረስቲ ንሓንቲ ቅድሚ ሾሞንተ ዓመት ዝጸሓፍኩዋን 278 ገጽ ዘለዋን ዓቕሚ ተደሪቱ ምሕታም ዝተሓረማ ፈቖዶ መደርደር መጻሕፍቲ ኣብ ገዛይ ትበሊ ዘላ መጽሓፈይ ዝሃብኩዋ ሽም እያ።ሎሚ ግን ካልእ ይትረፍስ እስኪ መቕደማ ንዝኾነ ይኹን ሰብ ከካፍሎ እሞ ሓደ ዕዉት እንተ ተረኸብ ብዝብል ተስፋ ዓጀብ እብል ኣሎኹ።

1/. መቕድም

20257952_644823072378456_3664916943155025661_n    መንቀሊ እዚ ጽሑፈይ ፍርሂ እዩ።1/ እሞ ፍርሂ’ኸ እንታይ እዩ?፡ 2/ ወዲ ሰብ’ከ ንምንታይን መዓስን እዩ ዝፍርህ?፡ 2/ ኣነ’ኸ ንምንታይን መዓስን ኣበይን ሓቀኛ ፍርሂ ፈሪሀ ዝብሉ ሕቶታት ክቕልቀሉ ግድን እመስለኒ።
ነዚ ፍርሂ ዝበሃል ቃል ብኻልእ ምኽንያታትን ብኻልእ መልክዑን ጽሒፈዮ ስለ ዘሎኹ፣ሕጂ መዓስን ከመይን ብትኽክል ከም ዝፈለጥኩዎ ጥራይ ክጠቅስ ክፍትን እየ።ኣነ ነዚ ፍርሂ ዝበሃል ባህርያዊ ክስተት ፍጡራት፣ኣብ ኢትዮጵያ ዓዲ ግራት ዝበሃል ቦታ እየ ብዝተፈላለየ መልክዑ ፈሊጠዮ።ክሳብ ሽዑ ግን በቲ ሕማቕ መልክዑ እምበር በቲ ጽቡቕ መልክዑስ ኣይፈልጦን ነይረ።እሞ ኣብ’ዚ ዓዲ ግራት’ከ ከመይ ፈሊጠዮ?


እዝክር እቲ ንሰለስተ ሰሙን ከም ሓንቲ መዓልቲ ብወተሃደራውያን መኮነናት፡ ብኻድረታት፡ብድህንነት ዝባሃሉ መኮነናት ደርጊ ኣብ ዝግረፈሉ ዝነበርኩ እዋን ሓንቲ መዓልቲ ንኽግረፍ ኣብ ተጸዋዕኩሉ እዋን እዩ።ኣብ’ቲ ግዜ እቲ ፍርሂ ንሞት ዝበሃል ካብ ኣእምሮይ ሃፊፉስ ካብ እቲ መግረፍቲ ንኽርሸነሉ ዝኽእል ምኽንያታት እየ ሃሰው እብል ነይረ።ኣብ’ዚ እዋን እዚ ሓደ ምሳይ ተኣሲሩ ዝነበረን ድሓር ዝተረሸነን መኮነን ኣየር ወለድ ኩነታተይ ምስ ርአየ፣ዝሓወይ ከም እዚ ዝርእየካ ዘሎኹ ድፍረት ኣብ ኣካልካ ዝዓምበበ ኮይኑ ይርኣየኒ ኣሎ’ሞ ትዕሹ ከይትህሉ እንተ ፈራህካ ይሕሸካ።ምኽንያቱ ንእሽቶይ ስለ ዝኾንካ፣ኣብ ጽባሕ በጺሕካ ነዚ ትርእዮ ዘሎኻ ሓጥያት ክትምስክር ኢሉኒ ነይሩ።ኣብ’ዚ እዋን እዚ እየ ኣነ “ፈራህስ ነዲኡ ይኣትዋ” ዝብል ምስላ ኣቦታተይ ኣኮማሲዐ፣ድፍረት መብዛሕትኡ ግዜ ዕሽነት ምኳኑ ዝበርሃለይ።
ኣነ ሽዑ ጽባሕ ክርኢ ስለ ዝበሃግኩን ስለ ዝፈራህኩን ኣብ ጽባሕ በጺሐስ ሕጂ ድማ ጽባሕ የፍረሃኒ ኣሎ።ነዚ’ውን ብህሉወይን ብሕሉፈይን ዘይኮንኩስ ዝፈርህ ዘሎኹስ ብመጻእየይ እየ ዝፈርህ ዘሎኹ።ምኽንያቱ ደቂ ሰባት ብመጻኢኦም እምበር ብህልዎምን ብሕልፎምን ንኽፈርሁ ባህርያቶም ኣየፍቅደሎምን እዩ።
ንምንታይ ግን ንዓይ መጻኢ ከም መለክዒ ግዜ የፍርሃኒ ኣሎ?
ኣነ ምኽንያት ፍርሀይ ንመጻእየይ ቅድሚ ምሃበይ፣እስኪ ትንተና ቅዱስ ኣጎስቲኖ ብዛዕባ ግዜ ክጠቅስ።
ቅዱስ ኣጎስቲኖ ንግዜ ብብዙሕ መልክዑ እዩ ገሊጽዎ።ኣነ ግን ነቶም ካልኦት ኣተናትና ቅዱስ ኣጎስቲኖ ንግዜ ሰጊረ፣ነቶም ክልተ ነዚ ጽሑፈይ ንኽግልገለሎም ዝመረጽኩዎም ብሕጽር ዝበለ ክገልጾም።
ቅዱስ ኣጎስቲኖ ከም’ዚ ዝስዕብ ይብል።ግዜ ሰለስተ እዮም።ንሶም ድማ ሕሉፍ-ህሉው- መጻእን እዮም።
1/ ሕሉፍ–ተዘክሮ. 2/ ህሉው–ርኣይ ርኡይ. 3/ መጻኢ–ትጽቢት እዮም።
ብካልእ ወገን ቅዱስ ኣጎስቲኖስ ግዜ ዝበሃል የለን።እንታይ ድኣ ሓደ መንፈሳዊ ዓቐን ንዝተኸሰተ ኩነታት እዩ።ነዚ ድማ ሕሉፍ ግዜ ክበሃል ኣይከኣልን እዩ ምኽንያቱ ስለ ዘየለ።መጻኢ’ውን ከምኡ ግዜ ክበሃል ኣይከኣልን እዩ ምኽንያቱ ስለ ዘይበጽሐ።ህሉው ግዜ ግን ብልጭ ኢሉ ዝጠፍእ መፈላለዪ ንሑሉፍን ንመጻእን እዩ።
ኣነ ምስ እቲ ሕሉፈይን ምስ እዚ ርኡይ ህሉወይን ምስ እዚ ጽሑፈይን ኣተሓሒዘ ንኣተናትና ቅዱስ ኣጎስቲኖ ብዛዕባ ግዜ ክርእዮ እንከሎኹ፣ንዓይ ከም ጸሊም ኣፍሪቃዊ ሰብነተይ እዚ ኣተናትና ቅዱስ ኣጎስቲኖ ንግዜ ኣይምልከተንን እዩ።ምኽንያቱ ንዓይ ሕሉፈይ ባርነትን መግዛእትን ነይሩ፣ሕጂ’ውን ኣነ ኣብ ባርነትን ኣብ መግዛእትን ከም ዘሎኹ እየ ዝኣምን።
ነዚ ድማ ኣነ ንሕሉፈይ ምስ ተዘክሮ ክሰርዖን ሕሉፍ ዝበሃል ግዜ የለን ክብል ኣይኽእልን እየ።ምኽንያቱ ህሉውይ ስለ ዝኾነ።
ንህሉወይ መራኸቢ ንሕሉፈይን ንመጻእየይን ከምኡ’ውን ካብ ሓደ ውዱእ ኣብ ሓደ ሓድሽ ዘይፈልጦ ክስተት ከብጽሓኒ እዩ ክብሎ ኣይክእልን እየ።ምኽንያቱ ኣነ ከም ጸሊም ኣፍሪቃዊ ሰብነተይ፣ኣብ ከም ታሪክ’ውን ተደምሲሱ እዩ ዝተበሃልኩዎ ሕሉፈይን ኣብ ዝዳህሰስኩዎ፡ዝጨበጥኩዎ፡ዝቐመስኩዎ፡ዘኳማሳዕኩዎ ባርነትን መግዛእትን እየ ዕንክሊል ዝብል ዘሎኹ።ነዚ ድማ ንዓይ ህሉው ዝበሃል ግዜ ኣይምልከተንን እዩ።
ንመጻእየይ ምስ ትጽቢት ክሰርዖን መጻኢ ዝበሃል ግዜ የለን ስለ ዘይበጽሐ ክብሎ ኣይክእልን እየ።ምኽንያቱ ኣነ ከም ጸሊም ኣፍሪቃዊ ሰብነተይ ፈትየን ጸሊኤን መጻእየይ’ውን እቲ ዝሓለፍኩዎ ሕሉፈይን እዚ ዘሎኹዎ ህሉወይን ጥራይ እዩ ክኸውን።ነዚ ድማ ንዓይ መጻኢ ዝበሃል ግዜ ስለ ዘይምልከተኒ፣ኣብ ሕሉፍ ግዜ ዕንክሊል ጥራይ እዩ እቲ ተኽእሎ።
እምበኣር ንዓይ እዚ ኣብ ሕሉፍ ዕንክሊል ምባለይን ኣብ ህሉው ምህውታተይን ዘይኮነስ ብምጻእየይ እየ ኣዝየ ዝፈርህን ዝስከፍን ዘሎኹ።ብሕጽር ዝበለ ንደቀይ ኣብ’ቲ ህሉው እንከሎ ከም ታርኽ’ውን ተረሲዑ እዩ ዝተባሃልኒ ባርነትን ኣብ እቲ ርኡይ እንከሎ ሓሊፉ እዩ ዝበሃለኒ ዘሎ መግዛእትን ንኸይገድፎም እየ ዝፈርህ ዘሎኹ።
ኣነ ነዚ ፍርሂ ዝመንቀሊኡ ጽሑፈይ፣ኣብ በቂዐን በሲለን እየ ኢለ ኣብ ዝኣመንኩሉ ዕድመይ ይጽሕፎ ከም ዘሎኹ እየ ዝኣምን።ምኽንያቱ ኣነ ኣብ’ዛ ሕጂ እዋን ዝኾነ ይኹን ሓላፍነት ክስከም ይኽእል እየ ኢለ ኣብ ዝኣምነሉ ዕድመ፡ርእሰ ተአማንነት ኣብ ኣካለይ ዝዓምበበ፡ከም ጸሊም ኣፍሪቃዊ ሰብነተይን ከም ክርስትያንነተይን ካብ ነገራውን መንፈሳውን ሽክሽኳይ ዝተበራበርኩ ኮይኑ እስመዓኒ ኣሎ።ኣነ ተበራቢረ ክብል እንከሎኹ፣ ኣበይ፡ከመይ፡ምስመን ከም ዘሎኹ ፈሊጠ ድኣ’ምበር ካብ ሽክሽኳይ ከምልጠሉ ዝኽእል መኣዝነይን ኣንፈተይን ኣለልየን ወጺኣን እየ ኣይኾንኩን ዝብል ዘሎኹ።ነዚ ድማ መጻእየይ ንኽውንን ከቢድ ብደሆ ከም ዘሎኒ ኣይጠራጠርን እየ።
ኣነ ኣብ እቶም ዝሓለፉን ዘሎዉን ቁጹራትን ጽብጹባትን ህይወታዊ ጉዕዞይ፣ምኽንያታዊ ብልሓቱ ብዘይርድኣንን ብመሳርሕነት ዘይባህርያውያን ክስተታትን ኣብ ዓንኬል ሽክሽኳ ኣትየ ይህውትት ከም ዝነበርኩን ይህውትት ከም ዘሎኹን እየ ዝኣምን።እቲ ዝኸፍአ መጻእየይ’ውን እቲ ዝነበርኩዎን እዚ ዘሎኹዎን ከም ዝኸውን ይረኣየኒ እሞ ነዚ እየ’ውን ነዞም ዘይባህርያውያን ክስተታት ኣለልየ፣ካብ’ዚ ብልሓቱ ዘይርድኣኒ ሽክሽኳይ ክሰሉኽ፡ክሃድም፡ክወጽእ ነዚ ዝጽሕፎ ዘሎኹ ጽሑፈይ ሓላፍነት ወሲደ ዝጽሕፎ ዘሎኹ።
ኣነ ካብ ዓዘቕቲ ሽክሽኳይ ክወጽእ፡ክሰሉኽ፡ክሃድም እንተ ኮይነ፣ኣብ ሽክሽኳ ንኽኣቱ ንዘገደዱንን ካብ እቲ ሽክሽኳ ንኸይወጽእ ንዝዓግቱኒ ዘሎዉን ዘይባህርያውያን ወልፍታት፡ዘይባህርያውያን ጣዕሚ ምግቢ፡ዘይባህርያዊ ሞት፡ውግእ፡ስልጣን ህቡቡነት፡ልዕልነት፡ዋንነት፡ባርነት ወዘተ.ክሕሰም እዩ ዘሎኒ።ካብ ኩሉ ግን ነዞም ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስኩዎም ዘይባህርያውያን ክስተታት ንኸገልግሉን ንኽሳልጡን ኮነ ተባሂሎም ዝተማህዙ፣ሓሰውቲ ታሪኻት፡ሓሰውቲ ቲኦሎጅታት፡መደናገርቲ ሰበኻታት፡ባዕዳውያን ኣምልኾታት፡ሓሰውቲ ትንቢታት፡ቢሂላት፡ስነ ሓሳባት፡መሲሓት፡መቀላጠፊ ወንጀልን መንቀሊ ትዕቢትን ኮይኑ ንዘሎ ብጥቅልሉ ሳይንስን ቴክኖሎጅን ክሕሰም እዩ ዘሎኒ።ፍልይ ብዝበለ ግን ንሓደ ብፍሉይ ሕብሪ ዝተጠመዐን ወልፊ ልዕልነት፡ወልፊ ስልጣን፡ወልፊ ህቡብነት፡ወልፊ ወንጀል፡ወልፊ ጣዕሚ ምግቢ፡ወልፊ ዘይባህርያዊ ስጋዊ ርክባት ወዘተ.ኣብ ኣካሉ ንዝዓምበበ ንዝኾነ ይኹን ሰብ ክሕሰሞ እዩ ዘሎኒ።
ኣነ ነዞም ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስኩዎም ምኽንያት ሽክሽኳይ ቅድሚ ምሕሳመይን ምእባየይን፣ ምኽንያት ኣነነተይ፡ምኽንያት መንነተይ፡ትርጉም እንታይነተይ ብትኽክል ክፈልጥ ከም ዘሎኒ እየ ተገንዚበ።ነዞም ምኽንያት ኣነነተይ፡ምኽንያት መንነተይ፡ትርጉም እንታይነተይ ብትኽክል ክፈልጥ እንተ ኾይነ፣ታሪኽ ሕሉፍ ፍጻሜታት፡ታሪኽ ኣመጻጽኣ ወዲ ሰብ፡ታሪኽ ምዕባሌ ወዲ ሰብ፡ታሪኽ ኣመጻጽኣ ኣብ’ዚ መሬትና ገኒኖም ዘሎዉ ኣምልኾታትን ሃይማኖታትን ወዘተ.ዝገልጹ መጽሓፍቲ ገናጺለን ተወኪሰን ክፈልጥ እየ ወሲነ ነይረ።ኣብ መወዳእትኡ ግን ነዞም ከም መውከሲ ክጥቀመሎም ዝወሰንኩ መጽሓፍቲ’ኸ መን እዩ ጺሒፍዎም?–ዝብል ሓደ ሕቶ እዩ ኣብ ኣእምሮይ ኣትዩ ክብጽብጸኒ ጀሚሩ።
እዞም ከም መወከሲ ንኽጥቀመሎም ዝግደድ መጽሓፍቲ’ውን ዳርጋ ኩሎም ብጻዕዳ ሰብ ዝተጻሓፉ ጽዓዱ መጽሕፍት እዮም።እዚ ጻዕዳ ሰብ ንዓይ ብሕሰም ባርነት፡ብመሬታዊ መግዛእቲ፡ብዝሑልን ውዑይን ኲናት፡ብመዓድናውን ዶባውን ወጥሪ ወዘተ ኣዕወንዊኑ፣ኣብ ሕሰም ዘንብረኒ ዘሎ እዩ።ብጽዓዱ ሰበኻታት፡ብጽዓዱ ኣምልኾታት፡ብጽዓዱ ስነ ሓሳባት፡ብጽዓዱ ሕማማት፡ብዝተፈላለዩ ሓደገኛ ጽዓዱ ሓተላታት፡ብጽዓዱ ተባራዕትን ተወንጨፍትን ቦምባታትን ጠያይትን ወዘተ ንምንባር መሰለይ ሓሪሙ፣ምኽንያት ኣነነተይ፡ምኽንያት መንነተይ፡ትርጉም እንታይነተይ መንጢሉ ኣብ ፍጹም ጻዕዳ ሓጥያት ዘንብረኒ ዘሎ መሰረት ሽክሽኳይ ከይኸውን እየ ዝጥርጥሮ ዘሎኹ።ነዚ ድማ በዚ ምኽንያት ሕሰመይን መሰረት ሽክሽኳይን ከይኸውን ዝጥርጥሮ ዘሎኹ ሰብ ዝተጻሓፉ ጽዓዱ መጻሕፍቲ ተወኪሰ፣ምኽንያት ኣነነተይ፡ምኽንያት መንነተይ፡ትርጉም እንታይነተይ ከም ዘይፈልጥ እዩ ተጋሂዱለይ።ነዚ’ውን ካብ ሓሶት ተወኪሰ ሓሶት ክጽሕፍ ስለ ዘይደልኹ፣ዋላ ጥረ ይኹን ዘይበሰለ፡ይፍኮስን ይኽበድን፡ውልቃዊ ሕሉፈይን ህሉወይን፡ሓባራዊ ሕሉፈይን ቢሂል ኣቦሓጎታተይን ተወኪሰን መሰረት ገቢረን ምኽንያት ኣነነተይ፡ምኽንያት መንነተይ፡ትርጉም እንታይነተይ፡ንኸናዲ ብሓሳበይ ንኽጽሕፍ እየ ወሲነ።
ነዚ ድማ እዚ ጽሑፈይ ካብ ዝኾነ ይኹን መጽሓፍን ካብ ዝኾነ ይኹን ይኹን ሰብን ከይተወከስኩ ምሉእ ብምሉእ ብተሞኩራዊ ሓሳበይን ካብ’ዚ ዘሎኹዎን ዝዕዘቦ ዘሎኹን ህሉው ኩንታተይን ተወኪሰ እየ ዝጽሕፎ ዘሎኹ።ስለ’ዚ እዚ ጽሑፈይ ብዙሕ ጉድለት ክህልዎ ግድን ስለ ዝኾነ፣ኣራሚ፡ነቃፊ፡ቆርጣጢ፡ገናሕንስ ኣይክጸልእን እየ።ንኽጸፍዓኒ ዝመጽእ ግን ካልኣይቲ ምዕጉርተይ ንኸቕርበሉን ቅሩብ ኣይኮንኩን።
ኣነ ነዞም ምኽንያት መንነተይ፡ምኽንያት ኣነነትይ፡ትርጉም እንታይነተይ ብኣርባዕተ ዓይነት ትሕዝቶ ሰብነተይ እየ ዝጽሕፎም ዘሎኹ።
ንሶም ድማ፦1/”ብጸሊም ኣፍሪቃዊ ስደተኛነተይ ኣብ መሬት ጻዕዳ”፦2/ “ብጥቕሉሉ ብፈጣሪ ፍጡርነተይ ኣብ’ዛ መሬት”፡3/ “ብጸሊም ኣማኒ ክርስትያንነተይ”፡4/ “ብጸሊም ኣፍሪቃዊ ወዲ ሰብነተይ” እየ ንኸናድዮም ወሲነ ዘለኹ።
ኣነ ነዚ ትሕዝቶ ጽሑፈይ ደፊረ ክጅምር ዓመታት እዩ ወሲዱለይ።ብግደ ሓቂ’ውን ከም እዚ ዝበለ ጽሑፍ ጺሒፍካ፣በዚ ሕጂ ንቑጠባውን ንመንፈሳውን ንፖሎቲካውን ዋንነት ብሸፈጥን ብወንጀልን ቢሒቱ ነዛ መሬትናን ፍጡራታን ብሕሱም ንዝገዝኣ ዘሎ ንዝኾነ ይኹን ሰብ፡ነዞም ሕጂ ከም ሃይማኖት ዝንገሩና ዘሎዉ ሕብራውያን ኣምልኾታት፡ነዞም ሕጂ ኣብ ርእሲ እዛ መሬትናን ፍጡራታን ንዝፍጸሙ ዘሎዉ ዘይባህርያውያን ወንጀላት ንኽትነቅፍ፡ንኽትኩንን፡ንኽትእርም ሓደገኛ እዩ።ምኽንያቱ እቶም ኣብ ርእሲ እዛ መሬትናን ፍጡራታን በዚ ሰብ ዝበሃል ፍጡር ብኹፉእ መልክዖም ዝተፈጸሙን ዝፍጸሙ ዘሎዉን ኣልማማ ኣዕነውቲ ዘይባህርያውያን ወንጀላት፣ብሽም ጻዕዳ ሰብ፡ብሽም ሃይማኖታት፡ብሰዓብቲ ሃይማኖታት፡ብሃይማኖታውያን እዮም ተፈጺሞምን ዝፍጸሙ ዘሎዉን።ብዚ ምኽንያት እዚ እየ’ውን ኣነ ብፍላይን ብጥቕሉሉን ነዞም ሃይማኖታት ዝበሃሉ፣መሳርሒ ጥፍኣት ንሰይጣውንቲ እዛ መሬትና የገልግሉ ከይህልዉ ዝፈርህ ዘሎኹ።ነዚ እየ’ውን ነዞም ኣብ’ዛ መሬትና ገኒኖም ዘሎዉ ሃይማኖታት፣ኣምልኾታትን እምበር ሃይምኖታት ንኽብሎም ስኽፍክፍ ዝብለኒ ዘሎ።ምኽንያቱ ሓይልን ስልጣንን ብዘሎዎ ሰብ ትርጉም ተዋሂብዎም፣ንሓያላት፡ንውንጀለኛታት፡ንሓሰውቲ ወዘተ ጥራይ እዮም ዘገልግሉ ዘሎዉ።
ኣነ እዛ መሬትናን ፍጡራታን ብሓደ ፈጣሪ ከም ዝተፍጠረት እናኣመንኩ፣ከም ኣማንነተይ ጥሙቕ ክርስቶሳዊ ክርስትያን ሃይማኖታዊ እየ።ኣብ እዛ ሕጂ እዋን ግን ብፈጣርየይ ፍጡር ምኳነይ እናኣመንኩ፣ነቲ ኣተኣማምናይ ግን ኣይኣምነሉን ዘሎኹ።እዚ ክብል እንከሎኹ ክርስትያንን ሃይማኖታውን ኣይኮንኩን ገዲፈዮ እየ ኣይኮነን ዝብል ዘሎኹ።እንታይ ድኣ እዚ ሕጂ ከም ፈጣሪ ዝንገረኒ ዘሎ ፈጣርን እዞም ሕጂ ከም ሃይማኖታት ዝንገሩኒ ዘሎዉ ሃይማኖታትን፣ብሓሶታትን ብወንጀላትን ካልእ መልክዕ እዮም ሒዞም ዘሎዉ ማለተይ እዩ።ምኽንያቱ ኣብ ርእሲ እዛ መሬትና ፍጡራታን፣ብሽሞም እዮም ዘይባህርያውያን ወንጀላትን ሓጥያታትን ዝፍጸሙ ዘሎዉ።
ብዘዓባ እዚ ጻዕዳ ሰብ ዘሎኒ ኣርኣእያ።ንዓይ ኣብ’ዛ ሕጂ እዋን እዚ ጻዕዳ ሰብ፣ካብ ዝኾነ ይኹን ፍጡራዊ ባህርያቱ፡ሰብኣዊ ትሕዝትኡ፡መንፈሳዊ እምነቱ ወጺኡ እንታይ ዓይነት ግኡዝ ከም ዝኾነ ኣይርድኣንን ዘሎ።ከም ሃይማኖታውነተይ ግን ብሰይጣን ተሳዒሩን ኣብ ሰይጣን ኣምሊኹ ሰይጣን ኮይኑ ከይህሉ እየ ዝፈርህ ዘሎኹ።ምኽንያቱ እዞም ኣብ ርእሲ’ዛ መሬትናን ፍጡራታን ፍልይ ብዝበለ ግን ኣብ ርእሲ እዚ ጸሊም ኣፍሪቃዊ ፍጡሩን ባህርያቱ ንዝተፈጸሙን ንዝፍጸሙ ዘሎዉ ዘይባህርያውን ወንጀላትን ዕንወታትን፣ብጻዕዳ ተምሳልን ብጻዕዳ ተግባርን እዮም ዝፈጸሙ ዘሎዉ።
ብዘዓባ እዚ ጸሊም ኣፍሪቃዊ ሰብ ዘሎኒ ኣርኣእያ።ንዓይ ኣብዛ ሕጂ እዋን እዚ ጸሊም ኣፍሪቃዊ ሰብን ባህርያቱን፣ሰብኣዊ ትሕዝትኡ፡መንፈሳዊ እምነቱ፡ባህርያዊ ሃብቱ ተዓሚጹ ኣብ ትሕቲ ባዕዳዊ መግዛእቲ ከም ዘሎ እየ ዝኣምን።ምኽንያቱ ብጻዕዳ ቋንቋ፡ብጻዕዳ ባህሊ፡ብጻዕዳ ሰበኻ፡ብጻዕዳ ምዕባለ፡ብጻዕዳ ገንዘብ፡ብጻዕዳ ፈውሲ ወዘተ ጥራይ ከም ዝነብር እዩ ተቐሚሩ ዘሎ።ነዚ እየ’ውን ኣብ ርእሲ እዚ ጸሊም ኣፍሪቃዊ ሰብን ባህርያቱን ንዝተፈጸሙን ንዝፍጸሙ ዘሎዉን ዘይባህርያውን ወንጀላት፣ጻዕዳ ባርነት፡ጻዕዳ መግዛእቲ፡ጻዕዳ ስደት፡ጻዕዳ ውግእን፡ጻዕዳ ቦምባ፡ጻዕዳ ሓተላ፡ጻዕዳ ወልፊ፡ጻዕዳ ሽኩሽኳ፡ጻዕዳ ኣምልኾት፡ጻዕዳ ሰበኻ፡ጻዕዳ ሓጥያት ወዘተ.ከጠምቖም ዝግደድ።ነዚ’ውን ኣብ ዝኾነት ምዕራፍ ጽሑፈይ ክጥቀመሎም ስለ ዝኾንኩ፣ነታ ምዕራፍ ጥራይ ንኽገልጹን ንኸገልግሉን እምበር ይደጋገሙ ከም ዘየሎዉ እየ ከዘኻኽር ዝደሊ።
ኣነ ብመለኮታዊ ሓይሊ ፈጣርየይ እናኣመንኩን እናተኣማመንኩን፣ኣብ እዛ ሕጂ እዋን ግን እዛ መሬትናን ፍጡራታን ብሰይጣን ተባሒታ ብሰይጣን ትግዛእ ከይትህሉ እየ ዝሰግእ ዘሎኹ።ምኽንያቱ እዞም ኣብ ርእሲ እዛ መሬትናን ፍጡራታን ዝፍጸሙ ዘሎዉ ዘይባህርያውያን ወንጀላትን ዝኽሰቱ ዘሎዉ ዘይባህርያውያን ክስተታትን ከም’ቲ ኣብ መጽሓፍ ቁዱስ ዝተመሃርኩዎ ብሰይጣን እዮም ዝፍጸሙን ዝክሰቱን።ነዚ እየ’ውን ኣነ ነዚ ኣረእስቲ እዚ መጽሓፈይ “ምጽኣተ ሰይጣን” ንኸጠመቖ ዝግደድ።
እዚ ጽሑፈይ ልበወለድ ወይ ታሪኽ ዘይኾነስ፣ካብ ዝርኤኹዎን ዝርእዮ ዘሎኹን ግሩህ ኣርኣእያይን ኣተሓሳስባይን እዩ።ከም እዚ ዝበለ ጽሑፍ ክትጽሕፍ እንከሎኻ፣ግድን እዩ ምኽንያታት ክትህብ።ምኽንያታት ክትህብ እንተ ኮይንካ፣ግድን እዩ ተመጠጡ ተደጋገሙ ኣዛመድቲ ሓርጋት ክትጥቐም።ስለ’ዚ ድኽመት እዚ ጽሑፈይ፣ምድግጋም ኣዛመድቲ ሓረጋት እዩ።ኢድ ነሲአ ይቕሬታ ይሓትት።
ኣብ’ዚ ጽሑፈይ ነዚ “ባርያ” ዝብል ቃል እዚ ጻዕዳ ሰብ ብዝጥቀመሉ ኣጥቓቕማ እየ ተጠቒመሉ ዘሎኹ።እዚ ክብል እንከሎኹ ኣብ ኤርትራ ብባርያ ዝጽዋዕን በዚ መጽውዒ እዚ ዝሕበንን ብሔር ከም ዘሎ ከይዘንጋዕኩ እየ።ነዚ’ውን ነቲ ዝተፈጸመ ወንጀል ብፉእ መልክዑ ንኽገልጽን እምበር ነቲ ባርያ ዝብል ቃል ከም ቃሉ ንኽናኣእስን ንኽውንጅልን ከም ዘይኮነ እየ ከተሓሳስብ ዝደሊ።ነዚ እየ’ውን ኣብ ቅድሚኡ ጻዕዳ ረቛሒ ኣቐሚጠ፣ብጻዕዳ ባርነት ተጠቒመሉ ዘሎኹ።
ኣብ’ዚ ጽሑፈይ ጻዕዳ ሓጥያትን ጻዕዳ ሰይጣንን ዝብሉ ሓረግጋት’ውን ተጠቂመ ኣሎኹ።እዚ ክብል እንከሎኹ ነቲ ብዘመነ ባርነት፡ብዘመነ መግዛእቲ፡ብዘመነ ርእዮተ ዓለም፡ነዚ ኣብዚ ሕጂ እዋን ብሽም ስደት ወዘተ ኣብ ርእሲ’ዚ ጸሊም ኣፍሪቃዊ ሰብን ባህርያቱን ንዝተፈጸሙን ንዝፍጸሙ ዘሎዉን ዘይባህርያውን ውንጀላት፣ብተምሳልን ሽምን ጻዕዳ ሰብ፡ብተግባር ጻዕዳ ሰብ፡ብጻዕዳ ስነ ሓሳባት፡ብሰዓቢ ጽዓዱ ኣምልኾታትን ወዘተ.እዮም ተፈጺሞምን ዝፍጸሙ ዘሎዉን ማለተይ እምበር ጠባይን ባህርን ብጥቅልሉ እዚ ጻዕዳ ሰብ ኣይኮንኩን ዝገልጽ ዘሎኹ።
ኣብ’ዚ ጽሑፈይ ሓደ ዘሰክፍ ዘይባህርያዊ ፍርሂ ዘንቀሎ ምብርባር እምበር፣ዝኾነ ይኹን ንዝኾነ ይኹን ጽልእን ቂምን ከም ዘየሎ እየ ከረጋግጽ ዝደሊ።እዚ ኣጽሓሕፋይ ምስ እዚ ዘሎኹዎ ህሉው ስደተይ ዝተታሓሓዘን ምስ እዚ ዝነብረሉ ዘሎኹ ዓዲ ዘንጸርጽር ዘሎኹን መሲሉ ክርአ ይኽእል ይኸውን እዩ።ኣነ ንጥልያን ገዛእተይ ስለ ዝነበሩን ሕጂ’ውን ብጽቡቕ ይኹን ብሕማቕ ኣብ ዓዶም ይነብር ስለ ዘሎኹን፣ብኤርትራውነተይ ጥራይ ክወቕሶምን ክንእዶምን ታሪኻዊ መሰለይ እዩ።በዚ መንቀሊ ጽሑፈይ ግን ንጥልያን ዘንጢለ ክወቅስ ቅንጣብ መሰልን ሕልናን ከም ዘይብለይስ ኣዳዕዲዐ እየ ዝፈልጥ።ነዚ ድማ እዚ ጽሑፈይ ንዝኾነ ይኹን ብሽም ጻዕዳ ሰብ ንዝተፈጸሙ ሕሰም እምበር ብድፉኑ ንጻዕዳ ዝበሃል ዘርእን ፍልይ ብዝበለ ግን ንጥልያን ዝምልከት ከም ዘይኮነ እየ ከረጋግጽ ዝደሊ።
ኣብ’ዚ ጽሑፈይ እቶም ከም ኣብነት ዝጠቐስኩዎም ዘይባህርያውያን ሕሰማት፡ወንጀላት፡ ሓጥያታት፡ስደተኛዊ ተሞኩሮይ ኩሎም ኣብ ኢትዮጵያ፡ኤርትራ፡ኣብ ጥልያን ዝተፈጸሙ እዮም።ብትኽክል ስለ ዝፈልጦም እምበር እዚ ህዝብታት እዚ ካብ ካልእ ጸሊም ህዝብታት ንላዕሊ ብጽዓዱ ስነሓሳባት፡ብጽዓዱ ኣምልኾታት፡ብጻዕዳ ሰብ ወዘተ ተበዲሉ ማለተይ ኣይኮነን።ከምኡ’ውን ዋላ’ኳ ኣብ’ዛ ሕጂ እዋን ሓደ ሓደ ፖሊቲካውያን ውድባት ጥልያን ፍሉይ ጽልኢ ኣብ ጸሊም ሕብሪ እንተ ሃልዎም ዝበዝሕ ህዝቢ ጥልያን ግን ብሰብኣዊ ርህራሄ ፎቆዶ ባሕርታት ንበይኑ ህይወት ጸለምቲ ፍጡራት እዩ ክድሕን ዝውዕል ዘሎ።ነዚ ድማ ንህዝቢ ጥልያን ኣመስጊኑ ኣምበብቲ እዛ መጽሓፈይ’ውን ንህዝቢ ጥልያን ንኸመስግንዎ እላቦ።እዚ ክብል እንከሎኹ ግን ነዚ ድማ ኣብ ርእሲ እዚ ጸሊም ኣፍሪቃዊ ሰብን ባህርያቱን ንዝተፈጸሙን ንዝፍጸሙ ዘሎዉን ዘይሰብኣውያንን ዘይባህርያውያንን ወንጀላት፣ሓባራዊ ጸገም እዚ ጸሊም ኣፍሪቃዊ ሰብን እዚ ጻዕዳ ዘርኢ ክሕተተሎም ምኻኖም እናሓበርኩ እየ።
እምበአር ክቡር ኣምባቢ ኣነ መጀመርያ ኣብ’ዚ መሬት ጻዕዳ ምስ ረገጽኩ ኣደራሻት፡ደገሰላማት፡ገዳማት፡ህንጻታት፡ቢንቶታት፡ደብርታት ወዘተ.ሮማ ንዓይ ተጸይፎም ጥርሖም እናሓደሩ፣ዝሓከሉ ደማሙ፡መንካዓት፡ረጋቢት ግን ሓሸውዬ እዮም ይብሉሎም ነይሮም።ኣነ ግን ዕድለይ እንተ ጸቢቑ ክፉታት መኻይን ይረክብ እሞ ጋደም ይብል ነይረ።ብኣጋ እንተ ዘይተበራቢረ፣ሰብ መኻይን እናደሰቑ የበራቡሩኒ ነይሮም።ገለ ደቂ እዝጊኣብሔር እንተ ዘይኣርሲሔሎም፣ንጽባሒቱ’ውን ንኽድቕስ ይፈቕዱለይ ነይሮም።ኣብ’ዚ እዋን እዚ እያ’ውን ሓንቲ ንእሽቶ ቁሸት ዓዲ ዝወደይ መኾርመዪ ክበካ እሞ መሳፍሕስ ተርክበሉ ኢላ፣ኣብ’ዚ መሬት ጻዕዳ ንኽትነብር ዝሕግዙኻ መሰረታውያን ነገራት መንበሪ ፍቃድ፡መንነት፡መምርሒ ፍቃድን ካልኦትን ለጊሳ ነዚ ሕጂ ሒዘዮ ዘሎኹ ህይወታዊ መንገድታት ሓቢራ ምኽንያት መንነተይን ምኽንያት ኣነነተይን ትርጉም እንታይነተይን ንኸናዲ ብግርህና ሕሹኽ ዝበለትኒ።ሕጂ ኣነ መሳፍሒ ረኺበ፡ኣሳፊሐ፡ኣእምሮይ ኣርጊአ ነዚ ዝጻሓፍኩዎ ክጽሕፍ ዝበቓዕኹ።
እምበአር እዛ መጽሓፈይ፣ኣብ ከባቢ ምምሕዳር ሮማ ንእትርከብ፡ንኽልተ ዓመት ከም ስደተኛ፡ንኻልኦት ኣርባዓተ ዓመታት ከም ሰርሓተኛ ንዘዕቆበትኒ ንኸተማ ኣርቴናን ንህዝባን መዘከርታን ምስክርነትን ትኹን።

                                                              በየነ ሃይለ፡ ካብ ዓዲ ጥልያን 09/7/2017

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s