ዝተፈላለዩ ጽሑፋት

ሕቶታትን ኣስተማቐርቲ መጽሓፍ “ማህደር ኑረነቢ”ን መልሲ ተስፋዬ ገብረኣብን 6ይን መወዳእታን ክፋል

ሓጸርቲ ርእይቶታትን ሕቶታትን ኣስተማቐርቲ መጽሓፍ “ማህደር ኑረነቢ”ን መልሲ ተስፋዬ ገብረኣብን
                   6ይን መወዳእታን ክፋል

ኣኸደር ኣሕመዲን

1ይ ሕቶ፥ ሓቀኛ ጸሓፋይ ውጽኢት ሓባራዊ ንቕሓት እዋኑን ሕብረተሰቡን እዩ፡ ዝብል ኣበሃህላ ኣሎ። በዚ መንጽር እንክርአ፡ ብፍላይ ኣብ ኣፍሪቃ፡ ጸሓፍትን ፖለቲካን ጥቡቕ ምጽልላው ጸኒሕዎም እዩ። ንጉጊ ዋትየንጎ ነዚ ክትሃድመሉ ዘጸግም ምትእስሳር’ዚ፡ ንተመኵሮኡን ተመኵሮ ዝተፈላለዩ ኣፍሪቃውያን ጸሓፍቲን ከም ኣብነት እናቕረበ ኣብ ጽሑፋቱ ብዕምቈት ገሊጹዎ እዩ። ንስኻኸ፡ ንጽሑፋትካን ተመኵሮኻን ምርኵስ ብምግባር ኣብዚ ነጥቢ’ዚ እንታይ ትብል? ብብርዕኻ ኣንጻር እንታይ ኢኻ ትቃለስ?

መልሲ፥ ሕቶኻ ብግቡእ ከም ዝተረድኣኒ ርግጸኛ ኣይኮንኩን። ሓቀኛ ደራሲ ኣብ እዋናዊ ጉዳያት ሕብረተሰብ ንዘስተውዓሎም ገሊሁ ዘርኢ እዩ። እቲ ሕብረተሰብ ክዛረበሉ ንዘይክኣለ ነገር ልሳኑ ኮይኑ ይነግረሉ። ንኣተሓሳስባ ሕብረተሰብ ብዝግባእ ዘንጸባርቑ መጻሕፍቲ እናጸሓፈ መገዲ ይመርሕ። ክሳዕ ናይ ሂወት መሳዋእቲ ክኸፍል’ውን ትጽቢት ይግበረሉ።
ኣብዚ ጉዳይ ነብሰይ ክግምግም ሓቲትካኒ ኣሎኻ። ኣብነት፥ “የቡርቃ ዝምታ” ሕቶ ህዝቢ ኦሮሞ ዝሓዘት ብድፍረት ዝጸሓፍክዋ መጽሓፍ’ያ። ኣብ እዋኑ ክለዓል ዘይክእል ግና ኸኣ ሕቶ ናይ ህዝቢ ዝኾነ ጉዳይ እየ ኣልዒለ። ካብ ወያኔ ጥራሕ ዘይኮነ እንተላይ ካብቶም “የኣንድነት ሃይል” ዝበሃሉ ወገናት ምፍርራህን ምጉብዕባዕን ኣስዒባትለይ እያ። ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኮይነ ክጽሕፋ እንከለኹ ክመጸኒ ንዝኽእል መስዋእቲ ድሉው ነይረ። መጽሓፍ ማህደር ኑረነቢ’ውን ብዙሕ ክትንከፍ ዘይጸንሐ ጉዳያት ኣልዒላ ኣላ።

2ይ ሕቶ፥ ኣብ መጽሓፍ ማህደር ኑረነቢ ኣስፊርካዮ ዘለኻ መእተዊ፡ መበገሲ ናይቲ መጽሓፍ ዝዀነ ሰነድ ካብ ደበሳይ ዝተባህለ ሰብ ከም ዝተቐበልካ ጥራይ እንተ ዘይኰይኑ፡ ኣብ ኣጸሓሕፋ ወይ ነቲ ሰነድ ናብ ከምዚ ዝበለ ዓቢይ መጽሓፍ ንምቕያር ዝተጠቐምካሉ ጥበብ ወይ ቅዲ ኣይገለጽካን። እቲ መጽሓፍ ታሪኻዊ ይዅን እምበር፡ ካብቲ መሰረታዊ ዝበሃል – ኣብ ገለ ናይ ታሪኽ እዋን ዝተገብረ ሓቂ – ከይወጻእካ ናይ ገዛእ ርእስኻ ኢማጅኔሽን፡ መጽናዕቲ፡ ስግረ-ወኸሳ (cross-refer- ence)፡ ቃለ-መሕትትን ካልእ ወሲኽካ ከም ዘዕበኻዮ ንምግማቱ ኣየጸግምን። ነዚ ዝምልከት ኣንባቢ ብሩህ ምእንቲ ክዀነሉ ኣብ መቕድም ብስፍሓት ክግለጽ ነይርዎ እብል። ስለዚ ብዛዕባ’ዚ እንታይ ትብል?

መልሲ፥ ኣብ መቕድም ዘይምውጽኡ ጉድለት እዩ። ክወጽእ ነይርዎ። ኣነ ግና መቕድምን ነዊሕ መእተውን ምጽሓፍ ኣይብርሃንን እዩ። ምኽንያት፡ ኣንባቢ ገና ምንባብ ክጅምር ከሎ ከሰልችዎ እዩ ኢለ ስለዝሓስብ መቕድምን መእተውን ኣብ ምጽሓፍ ትጉህ ኣይኮንኩን። ኣቕሪብካዮ ዘለኻ ርእይቶ ወይ ሕቶ ግና ቅቡል እዩ። እንተርኪበ፡ ኣብዘን ዝስዕባ ዘለዋ ናይ ትርጉም ስርሓት ብዛዕባ ዝተጠቐምክሉ ቅዲ ኣጸሓሕፋ ከእትወለን ክፍትን’የ።

ግርማይ ዮሃንስ (ሳንድያጎ)

ርእይቶ፥ ኣዋድቓ ብርዕኻ ጽቡቕ’ዩ። ሓጸርቲ ምሉእ ሓሳባት ትጥቀም፤ እቲ ዋሕዚ ኸኣ ተነባቢ እዩ።

ሕቶ፥ እዚ ናይ ኣዛናትዋ ይኹን ኣጠቓቕማ ቃላት ቅዲ ወይ ጥበብ ክትጥቀም ምኽኣልካ ናይ መን ጽልዋ እዩ? ናይ’ቶም ኣብ ዝዓበኻሉ ዓዲ ዝርከቡ ኢትዮጵያውያን ጸሓፍቲ ድዩ ወይስ ናይ ካልኦት?

መልሲ፥ እቲ ጽልዋ ካብ ናይ ሓደ ደራሲ ዝረኸብክዎ ኣይኮነን። ናይ ብዙሓት’ዩ። ብዙሓት ዘድንቘም ደረስቲ ኣለዉ። ብዘይርደኣኒ ኵነት ካብ ናይ ብዙሓት ደረስቲ ተሞኩሮ ቀሲመ ክኸውን እኽእል’የ። ግሉጽነት ካብ ቱርጌነቭን ጎርኪይን፡ ዳእላ ካብ ቼኮቭ፡ ሓጸርቲ ዓረፍተነገራት ምጥቃም ካብ በዓሉ ግርማ ተማሂረ ክኸውን እኽእል’የ። ሄሞንግወይ እውን ጽልዋ ኣይገበረለይን ኣይብልን እየ። ናይ በዓል በርናንድ ሾውን ግብጻዊ ደራሲ ማሕፉዝን መጻሕፍቲ ደጋጊመ ኣንቢበዮም እየ። ናይ ቶልስቶይ ቅዲ እፈትዎ’የ። ሱዳናውያንን ብራዚላውያንን ደርስቲ’ውን ክጽሕፉ እንከለዉ ናብ ጽሉላት እዮም ዝቕየሩ። ስብሓት ገብረእግዚኣብሄር ብቕዲ ኣጸሓሕፋኡ መምህረይ ነይሩ ክብል እደፍር’የ። ካብ ዳኛቸው ወርቁ እውን ብተመሳሳሊ።

 

ምንጪ  Qadie Manche  ቀደርኩ

 

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s