ዝተፈላለዩ ጽሑፋት

እቲ ወለዶ ‘Vs’ እዚ ወለዶ! ተ/ሚ ሃብቶም ሸሪፎ

             እቲ ወለዶ ‘Vs’ እዚ ወለዶ  ተርጓሚ ሃብቶም ሸሪፎ

ኣነ በይነይ ጥራይ ዘይኮንኩስ ብዙሓት ዝፈልጥዎ ሓደ ፍሉጥ ደራሲ ኣሎ ፡ ንሕትመት ኢለ ዘዳለኽዎ ጽሑፋት ንክግምግመለይ ፡ እንተፈትይዎ ክኣ መእተዊ ወይ’ውን ኣብ ገበር ዝንበር ጽሑፍ እንተገበረለይ ብምትስፋው’የ ናብዚ ፍሉጥ ደራሲ ዝኸድኩ። ድሕሪ ምልላይና ኣብ ዙርያ ጸሓፍትን ጽሑፋትን ነዊሕ የዕሊልና ጽሑፈይ ሂበዮ ተፈላሊና።
ድሕሪ ግዜ ፡ ገምጋሙን ርኢትኡን ንምቕባል ደጋጊመ ምስ ደወልክሉ
“ መን ክብል?” ኢሉ ይምልሰለይ ፡ እንተወሓደ ኣብ ሰሙን ካብ ኣርባዕተ ክሳብ ሓሙሽተ ሻዕ ይድውለሉ’የ ፡ መልሱ ግን ወትሩ


“መን ክብል?” ነበረ ፡ ምናልባት ቁጽሪ ተሌፎነይ ክሕዛ ኣይደለየን ይኸውን ፡ መን ይፈልጥ ንሓደ ውሩይን በሃርን ደራሲ ናይዚ ወለዶ ቁጽሪ ተሌፎን ምሓዝ ወይ ምምዝጋብ ኣይምጥኖን ይኸውን ፡ ንሱስ መሰሉ’ዩ ድሓን ፡ እንተወሓደ ግን እዚ ኹሉ ደጋጊመ እናደወልክሉ ከመይ ኣቢሉ ድምጸይ ምልላይ ይሰኣኖ።
ብኣካል ምስ ተራኸብና ምቕልል ኢለ
“ ንምንታይ ኢኻ ቁጽሪ ተሌፎነይ ሴቭ ዘይትገብሮ፡ ንምንታይ ኢኻ ኩሉ ግዜ መን ክብል ትብለኒ?” ኢለ ሓቲተዮ ፡ መልሲ እቲ ውሩይ ደራሲ እዚ ዝስዕብ’ዩ ኔሩ
“ኣየይይይ ፡ ንስኹምሲ እንታይኩም’ዩ ሴቭ ዝግበር? ኣየናይ ትብዓት ኣየናይ ሓሞት’ዩ ዘለኩም ፡ ኣየናይ ልቢ ኣየናይ ሰብኣውነት’ዩ ዘለኩም? እቲ ንሰብ ዝግብኦ ክብሪኸ ይግብኣካኩም ድዩ? ሃገር ፡ ወለዶ ፡ መንነት ኩሉ’ዚ ፡ ንምኳኑ እዛ ሃገር ናትኩምዶ ትመስለኩም? ልዕልና ትፈልጥዎ? ኣይትፈልጥዎን ኢኹም ፡ ስለዚ ንዓኹም ኣፍልጦ ሂብካ ሴቭ ምግባር ይኸብደኒ’ዩ።” ድሕሪ ቅሩብ ምትንፋስ ዘረብኡ ቀጸለ
“ ንሕናኮ ከምዚ ኣይኮንናን ኔርና ፡ ንስኹም ሸቋልብ ኢኹም ፡ ተኸድኩም ኣመሪካ ፡ ተተኸደንኩም ከም ኣመሪካውያን ፡ ተተዛረብኩም ከም ራፐር ፡ እንተኣዕለልኩም ብዛዕባ ናይ ሆሊዉድ ፊምታት ፡ ተናፈቕኩም በርገርን ፒሳን ፡ እንተንበብኩም ብዛዕባ ቅለት ፡ ተማሂርኩም ተሓለፍኩም ብምቕዳሕን ምቅድዳሕን ፡ ተሓለምኩም ኣመሪካ ፡ ንሕናኮ ኣብ ኣመሪካ ተማሂርና ንዓድና ዘገልገልና ፡ ፒኤችዲ ሒዝና ንገጠራት ሃገርና ዘንቃሕና ፡ ንሃይለስላሴ ኣውዲቕና ንደርጊ ፈርፈር ዘበልና ፡ ትምህርቲ ራሕሪሕና በረኻ ዝሰፈርና ፡ ማትሪክ ሓሊፍና ትምህርቲ ድሕሪ ቃልሲ ዝበልና ፡ ንሰብ ኣይኮነን ንእምባ ዘንቀጥቀጥና ወለዶ ኢና ፡ እዚ እንከሎ እቲ ሓቒ ምሳኹምሲ ከመይ ኣቢልና ኢና ክንረዳዳእ? ከመይ ኣቢልና ኢና ሴቭ ክንገብረኩም? ሾቕላባት” በለኒ ሕርቃኒ ኣብ ግንባሪ ጅማውቲ እናተራኣየ።
ሾቕላብ ፡ እዚ ፍሉጥ ደራሲ ንወለድኡ ወኪሉ ፡ ነዚ ናይ ሕጂ ወለዶ ዘጠመቖ ስም’ያ ። እቲ ወለዶ ነዚ ናይ ሕጂ መንእሰይ ወለዶ ፡ ሓሞት ኣልቦ ፡ በድኒ ፡ ዕምቆት ነገራት ዘይርድኦ ፡ ከም ፍሕኛ ብንፋስ ጥራይ ዝተወጠረ’ሞ ብቐሊሉ ዝነፍስ’ዩ ኢሉ’ዩ ትርጉም ዝህቦ።
ብመጀመርታ እቲ ወለዶ መን’ዩ? እቲ ወለዶ ጉልቡት ፡ ኣንባብን ኣስተውዓልን’ዩ ፡ ንሃጸይ ሃይለስላሰ ሰንድዩ ኣንጻር ደርጊ ተቃሊሱ ፡ ተቃሊሱ ጥራይ ዘይኮነስ ተዓዊቱስ ኮረሻ ስልጣን’ውን ተረኪቡ’ዩ። ኣብ እዋን ደርጊ’ውን እንተኾነ እዚ ዘይብሃል ሓይልን ስልጣንን ዝነበሮ ወለዶ’ዩ ፡ እቲ ወለዶ። ሕጂ’ውን እንተኾነ ምሉእ ስልጣን ኣብ ኢዱ’ዩ ዘሎ ።
እዚ መንእሰይ ወለዶ ፡ ብናተይ ግምት ድሕሪ 1980 ዝተወለደ መሰታይ’ዩ ፡ ጥራይ ኢዱ ዘሎ ፡ ኣብ ልዕሊኡ ከም ገፈል ዋላ ሓንቲ ዘይጠቅም ዝብሃል ወለዶ። ንምኳኑ እቲ ውሩይ ወለዶ ንምንታይ እዩ ሸቋልብ ገፈላት ዝብለና?
ነዚ ገፈል ሾቕላብ ዝብሃል ዘሎ ወለዶ መን’ዩ ፈጢርዎ? ነዚ ገፈል ዝብሃል ዘሎ መንእሰይ መን’ዩ ኣፍኪስዎ? እስኪ ኣቱም ውሩያት ወለዶ ተሓተቱ። ሰታይ ፡ ሰሓብ ሽጋራ ፡ ስደተኛ ፡ ተስፋ ኣልቦ ፡ ውሱን ፍልጠቱ ዝገበሮስ መን’ዩ? እቲ ውሩይ ደራሲ ‘ ንስኹም’ ክብል ከሎ ነዚ ናተይ ወለዶ ምኳኑ’ዩ። ዝወረዶ መንእሰይ ሎሚ።
እዚ ወለዶ ስም የብሉን ፡ ዝገበረ ተገበረ ፡ ዝፈጠረ ተፈጠረ ዝና ጥቕኡ ኣይትቐርብን’ያ ፡ ዝተዛረበ ተተዛረበ ከምቶ ናይ ሱሳታት ከምቶም ናይ ሰብዓታት ድኣ ይብሃል’ምበር ፡ እዝስ ናትካ’ዩ ዝብሎ የለን።
እቶም ናይ ሱሳታት ናይ ሰብዓታት ወለዶ ከም ድላዮም’ዮም ዝገብርዎ ፡ ካብ ሃብቲ ክሳብ ናይ ፖሎቲካ ስልጣን ተሰጋሲጎም መሊኦሞ ፡ ተመሊሶም ይጸርፍዎ “ ሾቕላብ ፡ ገፈል ዝኾነ ወለዶ “
Child is the father of man እዚ ኣብሃህላ ናይቲ ሊቕ ስነ ልቦና ሲግመንድ ፍሮይድ’ዩ ፡ እቲ ቆልዓ ናይቲ ሰብኣይ ኣቦ’ዩ ንምባል’ዩ ፡ እዞም ናይ ሎሚ ህጻውንቲ ናይ ጽባሕ ኣቦታት ኣቦሓጎታት’ዮም ፡ እቶም ናይ ትማሊ ተኣምራውያን ወልዶ ፡ ተኣምራውያን ቆልዑ ክህልዎም ምትገበአ ኔሩ ። ሓያላት ፡ ዘይጽዓዱ ፡ ራኢ ዘለዎም ፡ ተባዓት ፡ ንዕላምኦም ዝቃለሱ ልክዕ ከምኦም ክፈጥሩ’ዩ ኔርዎም።
እቲ ወለዶ ምሁር’ዩ ፡ ካብተን ውሩያት ዩንቨርስታት ኣመሪካን ኣውሮጳን ወረቀቱ ተቐበለ ፡ ሕጂ’ውን ኣብተን ሓደስቲ ዩንቨርስታትን ኮሌጃትን ፡ ፕረዝደንት ፡ ምክትል ፕረስደንት ሌክቸረር ፡ ዲን ፡ ምክትል ዲን ኩሉ ኩሉ ፡ እቲ ውጽኢት ግን ብግልባጥ’ዩ “ሓሙኽሽቲ ወዲ ሓዊ” ሓሙኽሽቲ ብሓሙኽሽቱ ንፋስ ዝበተኖ ሓሙኽሽቲ። መን’ዩ ተሓታቲ? እዚ መዘናይ ናተይ ወለዶ እንተኮይኑ መልስኹም ፡ ንሕናስ ብፍጹም ተሓተትቲ ኣይኮናን’ዩ መልሰይ። እዚ መዘናይ ወለዶ በቲ ዝመጽእ ወለዶዶ ይከሰስን ይተሓተትን’ምበር ፡ ነዚ ዘለዎ ውጽኢት ተሓታቲ እቶም ዝወለደዎ ፡ ዘዕበይዎ ፡ ዘጎቦዝዎ’ዮም።
መጽሓፉ ሓቢኦም ዕዮ ገዝኡ ንኽሰርሕ ዘገድድዎ ፡ ጓሳ ፡ ከብቲ ናበሉ ሞራሉ ዝባሕጎጉሉ ፡ ተባህሎ ጥራይ ከምዘጽንዕ ጌሮም ኣድማሱ ዘጽበብሉ ፡ መን’ድዮም? ንስኹምዶ ኣይኮንኩምን?
እዚ ኩሉ ናትኩምዶ ኣይኮነን ፡ ኣብያተ ሲነማታት ፡ ፊልምታት ፡ መዋዓዊዒታት ፡ መደበር ሬድዮ ፡ መደበር ፈነወ ተሌቪዥን ፡ ኣብያተ ሕክምና ፡ ህንጻታት ፡ ሞላት ፡ ሃብቲ ኩሉ ፡ ምኒስተር ተበልካ ንስኩም ፡ ምክትሉ ተበልካ ካባኹም ፡ እዚ ኩሉ ባዕልኩም ዓትዒትኩ እኮ ኢኹም ኢድኩም ናባና ተወጣውጡ ዘለኹም ፡ ዋላ ሓንቲ ከይሃብኩምና ኢኹምኮ ካባና ትጽበዩ ዘለኹም።
ንስኹም ዘዳለኹሞ መደብ ፡ ንስኹም ዝዓየክሞ መዋዓዎዒ ፡ ንዓኩም ዝጠቅም ዜና ትምህርቲ መዘናግዕን እናርኣናን እናሰማኦና ኢናኮ ዓቢና።
ጠጥዕሙ ንህጻናት ክብሃል ከሎ ፡ ንስኩም ግን ብኣንጻሩ ዘዝመቀረ ወወሳንን ቦታ ንዓኩም ጌርኩሞ ፡ ወረ ንምንታይ ኢኹም እቲ ልምዲ ፡ ተመክሮ ፡ ሓርኮትኮት ናይ ምባል ባህሪ ፡ ትምህርቲ ፡ ስሞዒት ሃገርዊ ፍቕሪ ፡ ሃብቲ ወረ እንከላይ ስልጣን ከተሕልፉልናን ከተውሩስናን ዘይትሓስቡ። መልስኹም መቸም ፡ ገና ኣይዓበኹምን ፡ ክትበታተኑ ኢኹም ፡ እዚ ከቢድ’ዩ ኣይትክእልዎን ኢኹም ፡ ኣይኮነንዶ ነዚ ገዚፍ ነገር ንነብስኹም ከማን ኣምሓዲርኩም ኣይክኣልኩሙን ፡ ሰኽራማት ፡ ናይ ገለመለ ውሉፋት ፡ ሾቕላባት ኢኹም ፡ ኢኹም ትብሉና ።
“ ኣብ ዓዲ ዕዉራት ሓደ ዓይኑ ይነገስ” እዩ ጭርሖኩም ፡ ዘይረብሕ በትኺ ፡ ወልፊ ዘደንዘዞ ፡ ጥራይ ጅቡኡ ፡ ድሩት ፍልጠቱ ወለዶ ዝፈጠርኩም ንስኹም ኢኹም ኣቶም ናይ ሱሳታትን ናይ ሰብዓታትን። እቲ ምኽንያት ብሩህ እዩ ፡ ክትርስዑ ኣይትደልዩን ኢኹም ፡ ኣየ እቲ ዝሓለፈ ወለዶ እናተባሃልኩም ክትዝከሩ ክትነብሩ እዩ ሕልምኹም ፡ ንስኹም ብትብልዎ ፡ ንናትና ድሩት ፍልጠት ተጠቒምኩም ክኣ ኣብ ምዓላ ህብቡነትኩም ከተውዕልዎ ህርዲግ ትብሉ ፡ እዚ ክኣ ነዚ ወለዶ ስለትፈርህዎ’ዩ።
ካልኦት ጽሓይ ተዝህልዋ ፡ እዛ ዘላ ሓንቲ ጽሓይ ክሳብ ክንድዚ ተፈታዊትን ተናፋቒትን እምበይምኾነትን። ጉርሒ ወርሒ ኣብ ቕድሚ ጽሓይ ክትደምቕ ዘይምፍታናዶኸ ኣይኮነን? ናትኩም ጉርሒ ክኣ ካብዞም ኮዋክብቲ ዝተወረሰ’ዩ።
ኣብ ሞንጎና ንስኹም ክቡራትን ዓበይትን ኢኹም ፡ ንስኹም ንዓና ፍሉጣትን ፈላጣትን ኢኹም ፡ ብዓል ስልጣን ፡ ብዓል ንዋይ ፡ ምሁር ፡ ናይዝን ናይትን ወነንቲ ክትብሃሉ ፡ ትሕጎሱን ትብህግዎን ነገር’ዩ።
ብሓደ ዓቢኹም ዝተመቓቐልኩም ፡ ብጽቡቕ ተማሂርኩም ዓቢኹም ኣሾቕሊብኩም ዘዕበኹሙና ፡ ብተድላ ዓቢኹም ንናብራና ዘክረርኩም ፡ ዝኣክል መሬት ድሕሪ ምውናንኩም ዓቐን ጤሳ ዘንኣስኩም ፡ ብዙሕ ንብረት ድሕሪ ምውናንኩም ዘለና ንብረት ኣመዝግቡ ዝበልኩሙና ፡ ማስትሬትን ዶክትሬትን ድሕሪ ምሕንጋጥኩም መእተዊኡ ዘጽበብኩሙልና ፡ መን ከይትብሉ ፡ ንስኹም ኢኹም ኣቱም እቲ ወለዶ።
ኣይንካሰስ ፡ እዚ ወለዶ ናቱ ስምዒት ኣለዎ ፡ ብናቱ መንፈስ’ዩ ኽኣ ክምራሕ ዘለዎ ፡መዐየሪኡ እቲ መስፈር ናይ ሱሳታትን ናይ ሰብዓታትን ክኸውን የብሉን፡ ወለዶ ንዘበኑ’ምበር ግድን ኣይኮነን መተካእታ ወለዱ ክኸውን። ናቱ ሓይሊ ፡ ወኒ ፡ ዑምቖት ፡ ፍልጠት ኣለዎ። እቲ ሓይሊ ዘለዎ ወለዶ ዝብሃል ፡ ሕጂ ክወቕሰና ዘይኮነ ፡ ነዚ ዘመንና ዝኾነና ስንቒ ፡ ፍረ ዘለዎ ነገር’ዩ ከጽንሓልና ኔርዎ ።
ሓያል’የ እንተ ኢሉ ፡ ሓይሉ ብመደረ ዘይኮነስ ነዛ ሃገር ጥብጥብ ዝብል መኽሰብ ኣብ መንእሰይ ሎሚ ምስ ዘኽስብ’ዩ ኔሩ። ሎሚ ሓሞት ዘይብሎም ዝብሉና ፡ እንተደሊኹም ንዑ ግጠሙና ዝብሉናስ ፡ እንታይ ንምባል’ዩ?
ጉያና ማራቶን ዘይኮነ ጉያ ቅብብል በትሪ’ዩ ኢሎም ኔሮም ገሊኦም ፡ ንሕና ክኣ እቲ ቅብብል በትሪ ብዘራባ ዘይኮነ ብተግባር ኣርእዩና’ዩ መልስና። ኣብ ፍልጠትና ድኣ ፍልጠት ወስኹልና’ምበር ተረፍኩም ኣይተልሑሱና ፡ እቲ ዘለኩም ልምዲ ድኣ ከምዘለዎ ሃቡና’ምበር ከም ባንዴራ ኣብ ላዕሊ ተሰቒልኩም “ ንዓና ጥራይ ስገዱልና” ኣይትበሉና።
ንመራረቕ’ምበር ኣይንረጋገም ፡ ንወዳደስ’ምበር ኣይንወቃቐስ ፡ የዕብዩና’ምበር ኣይትተዓበዩልና።
ኮፐርኒከስ ንሰር ኣይዛክ ኒውተን ኣረኪቡ ፡ ሰር ኣይዛክ ኒውተን ንኣልበርት ኣነስታየን ኣመሓላሊፉ ፡ ኣነስታየን ክኣ ንስቴፌን ሃውኪንን ንካልኦት ብዙሓትን ክኢላታት ፊዚኽስ ኣረኪብዎም ፡ ከምኡ እናበለ ይቕጽል ኣሎ ክቕጽል’ዩ ካኣ ። እዚ ኣብ ኣመሪካን ኣውሮጳን ተኸሰተ ናይ ፊዚክስ ቅብብል በትሪ ፍልጠት’ዩ።
ኣቦ ብፍቕሪ ከረክብ እንከሎ ፡ ውሉድ ብፍልጠትን ብብርተዐን ምስ ክብሩ ይርከብ ፡ ንዝበለጸ ምምሕያሻት ብብርተዐ ይሰርሕ ምክንያቱ እቲ ዘተኣሳስር ፍቕርን ፍልጠትን ስለዝኮነ። ምቕብባል ክኣ እዚ’ምበር ካብ ቦታ ናብ ቦታ ኣይኮነን።
“ ጉልሻ ምቕያር ጸብሒ ኣየመቕርን’ዩ” ኣንድዩ ዝብሃል ፡ እቲ ጸገም ንሕና ሃቡ ፡ ንስኹም እምቢ ምስ በልኩም’ዩ።
ወዲአ ፡ ቅድሚ ምዝዛመይ ግን እዚ ዝስዕብ ክብል _ _ _ _
ዕላማይ ነዚ ወለዶ ብጹእ ጌረ ነቲ ወለዶ ንምውቃስ ኣይኮነን ፡ ኣብቲ ወለዶ ዘይተገበረ ፡ ዝተፈጸመ ጌጋ ክጽብጽብ’ውን ኣይኮንኩን ፡ ነዚ ወለዶ ጌግኡ ክሽፍን’ውን ኣይዓለምኩን ።
ኣብ ልዕሊ’ዚ ወለዶ ብዙሕ ሕሜታ ስለዘሎ ብዓይንና ብዓይኒ መናእሰይ ነዚ ጉዳይ ብኸመይ ንጥምቶ ገለ ንምባል ጥራይ’የ። እምበር ነዚ ወለዶ’ዚ ኢሎም ዝተሰውኡ ፡ ዕድሜኦም ዘባኸኑን ገና ዘባኽኑ ዘለውን ንሕናን ታሪኽን ዝርስዖም ኣይኮኑን።

ትርጉም
Habtom Sherifo

ጽሓፊ ቃልኪዳን ሀይሉ
“ለምን ኣትቖጣም” ካብ ዝብል መጽሓፍ ኣብ ሸገር ኤፍ ኤም ዝቐረበ።

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s