ዝተፈላለዩ ጽሑፋት

ሕጽበት ሓንጎል   ብበየነ ሃይለ  ካብ ዓዲ ጣልያን

              ሕጽበት ሓንጎል  
                      ብበየነ ሃይለ  ካብ ዓዲ ጣልያን

ነዚ ቃል እዚ ሕጂ ኣብ’ዚ ዘሎኹዎን ከም’ዚ ዘሎኹዎን ትርጉሙ ካብ ዝተፈላለዩ መጽሓፍቲ መጠናዊ ርድኢት ረኺበ ከስተንትኖ እንከሎኹ፣ኣብ መቐለ ትግራይ ዘሕለፍኩዎን ግዜ ክድምስሶ ዘይኽእልን ጽንኩር ሀይወተይ ኣዘኻኺሩን ቁስለይ ጎዲኡን እዩ ዘበራብረኒ።
ኣብ’ዘን ዓመታት እዚአን ነተን ሰለስተ ኣዋርሕ ብፍላይ ነተን ኣብ መግረፍትን ምርመራን ካብ ኩሉ ግን ምሸት ምሸት ሰባት ኣብ ቅድሚ ዓይነይ ብጠያይት ክዝልዓፉ ዝራኤኹለን ሰለስተ ሰሙን ኣብ ጸብጻብ ከየእተኹ እየ።እንተ ዝኽእል ነዘን ሰለስተ ኣዋርሕ እዚአን፣ኣብ ዕድመይ ከም ዕድመ ንኸይጽብጸባን ንኽድምሰሳለይን እየ ዝምሕጸን።


እተን ካልኦት ዓመትን ፈረቓን ኣብ መቀለ ዝርከብ እንዳየሱስ ዝበሃል ቦታ መዓስከር ብስልቲ ሕጽበት ሓንጎል ለይትን መዓልትን ብኣሎዉ ዝበሃሉ ወተሃደራውያን ካድረታት ኤርትራውነተይ ፍልይ ብዝበለ ግን ሃይማኖታውነተይ ንምሕኻኽ ማርክሲዝም፡ለኒኒንዝም፡ካብ ኩሉ ግን ስታሊኒዝም ክመሃር እየ ኣሕሊፈየን።ሓቂ ይሓይሽ እዘን ዓመታት እዚኣን ኣተሓሳስባይ ኣስፊሐ ብንቕሓተ ሕልናይ ዝማዕበልኩለንን እየን።እዚ ክብል እንከሎኹ እቲ ኣብ ዓዲ ግራት ዝሓደረኒ ሰሎሎ ዘይሓውየለ ስለ ዝነበረን ግና ከይደግሰኒ እፈርህ ስለ ዝነበርኩን፣በቲ ዝድለ ኣይተጠቐምኩለንን።
እተን ዝተረፋ ዓመትን ፈረቓን ኣብ መጣልያ ዝበሃል ንኽነቕሕን ንኽግምገምን ድሕሪኡ ምሕረት ወረቐ ንኽወሃበኒ ተባሂሉ ብንቕሓተ ሕልናኦም ካባይ ዝተሓቱን፡ፈረሃት፡ርእሰ ተኣማንነት ዘይነበሮም ገሊኦም ኣባላት ኢ.ኣ.ፓ፡ግሊኦም ካድረታት ወያነ ዝነበሩ’ሞ ኢዶም ዝሃቡ፡ገሊኦም ኣብዮታውያን ጥራይ ንኽመስሉን ኣብ ወንጀላት ዝተቖማጥዑን ዝተባሃልዎ ወንጅል ንኽፍጽሙን ድልዋት ዝኾኑን ካብ ኩሉ ግን ኣብ ኤርትራውያን ሕዱር ጽልኢ ዝነበሮም ወጣት ዘማች ዝበሃሉን ተወለድቲ ትግራይ ዝዋሃበኒ ዝነበረ ሰለስት ምእቲ ዓመት ታሪኽ ኢትዮጵያን ታርኽ ኤርትራን ካልኦትን ንኽመሃር ወዘተ እየ ኣሕሊፈየን።
ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ኣነ ካብ’ቲ ዝነበርኩዎ ጽንኩር ኩነታ ንኽወጽእ ካብ ዓቕመይ ንላዕሊ ይጽመምን ይጸውርን ከምኡ’ውን ዝተባሃልኩዎ ንኽገብር እየ ቅሩብ ነይረ።ነዚ’ውን ብረት ዓጢቀ ተዋጊአ፡ከም ቀይሕ ቃፊር ኮይነ ለይቲ ለይቲ ከተማ መቐለ ይሕሉ ነይረ።ምስ ገብረጻድቕ ወልደዮውሃንስ ኣባል ኪነት ኮይነ ተዋሶኦታትን ደርፍታትን ይጽሕፍን ይዋሳእን’ውን ነይረ።

brain_drain-881x810
ኣብ’ቲ እዋን’ቲ ብፍላይ ኣባል ዞንዶ ሰራዊትን ቀይ-ቃፊርን ኣብ ዝነበርኩሉ እዋን ዝተባሃልኩዎ ወንጅል ንኽፍጽም ዝተገደድኩሉ ኩነታት እኳ እንተ ነበረ፣ዕድለይ ጸቢቁን ፈጣርየይ ግዲ ብሰላም ንኽነብረ ደልዩኒ ኣብ ወንጀል ኣይተቖማጣዕኩን።
ውጽኢቱ፡~ሕጂ ኣብ ድላየይ ከም ድላየይ እንግደዓይ ቀሊዐ ይነብርን ነዚ ሕጂ ዝጽሕፎ ዘሎኹ ተዘክሮይ ብዘይ ዝኮነ ይኹን ሰለሎ ዘኪረ ንኽጽሕፎ በቒዐ እኒሄኹ።እዚ ዘረደኣኒ ደቂ ሰባት ኣብ ዘዳለውዎ ሕሉፎም ጥራይ እዮም ክነብሩ ዝኽእሉ ማለት እዩ።
እቲ መንቀሊ ጽሑፈይ”ሕጽበት ሓንጎል” (brainwashing.) ካብ ኮነ፣እሞ ሕጽበት ሓንጎል’ከ እንታይ እዩ?
ሕጽበት ሓንጎል ማለት፡~ ሓደ ሰብ ወይ ሓደ ሓይሊ ንሓደ ሰብ ወይ ንሓደ ህዝቢ ኣእምሮኡ ብሓይሊ፡ብፕሮፖጋንዳ፡ብሸፈጥ ኣቓልቦኡ ግንዛቤኡ ኣስተብህሎኡ ተቖጻጺሩ ክስርሖ፡ከንቀሳቕሶ ክቆጻጸሮ ክኣልዮ (manipulat) ወዘተ እዩ።እዚ ማለት’ውን ኣእምሮኡ ብምዝንምባዕ፡ብምዝንምባል፡ብምምዝማዝ መሰረታዊ ኣተሓሳስብኡ ወይ ባህሉ ሃይማኖቱ ብሓይሊ ብምድምሳስ ንዑኡ ብዝሰማማዕ ፍሉይ ሓሳብ ማለት ፖሊቲካዊ፡ማሕበራዊ፡ሃይማኖታዊ እምነቱን ዝንባሌኡን ክመልኦን ከእምኖን እንከሎ ማለት እዩ።
እዚ ስነ ምግባር እዚ ከም ኣበሃህላ እዞም ሕጂ ዘሎዉ ሸፈጣውያን ሊቃውንቲ እዛ ዓለምና፣ብ1950 ኣብ እዋን ውግእ ሰሜን ኮርያ ንምሩኳት ውግእ ኣመሪካውያን ወተሃደራት ኣእምሮኦም ሓጺብካ ኣብ ኣተሓሳስባ ዴስነት (Communists) ንምስዳዕ ንመጀመርያ ግዜ ዝተፈተነ ስነ-ምግባር ተባሂሉ እዩ ተነጊሩና።
ይኹን ደኣ’ምበር ኣዚ ሰይጣናዊ ስነ-ምግባር እዚ ብኽፉእ መልክዑ ኣብ ዘበነ ጻዕዳ ባርነትን መግዛእትን ብጸዓዱ ብሃይማኖታውያንን ፖሊቲካውያንን ኣብ ርእሲ ጸሊም ሰብ ብኽፉእ መልክዑ ኣብ ተግባር ዝወዓለ ሰይጣናዊ ስነ-ምግባር እዩ።
ብሓፈሻኡ ክረኣ እንከሎ ግን ኣብ’ዛ መሬትና እቲ ዝኸፋአን ዝሓሰመን ንመሬትናን ንፍጡራታን ኣብ ዕንወት ኣብጺሕዋ ዘሎ ሓጥያት ምውናን ዝበሃል ኮይኑ፣እዚ’ውን ምውናን መሬት፡ጥረ ነገራትን ጸዓትን ወዘተን እቲ ዝኸፍአ ግን ኣተሓሳስባን ድሌትን ደቂ ሰባት ንምውናን ዝግበር ወንጀል እዩ።ነዚ ድማ ኣብ’ዚ እዋና ንኣተሓሳስባን ድሌትን ደቂ ሰባት ንምውናን ዝግበር ዘሎ ወንጀል፣ሕጽበት ሓንጎል ወይ ምቁጽጻር ሕልና ብዝበሃል ነገር እዩ።ዋላ እዚ ሕጂ ብፍላይ ኣብ መንእሰያት ኤርትራ ዝረኣ ዘሎ ዘይርጉኡነት’ውን ሓደ ምኽንያት ኮይኑ እዩ ዝረኣየኒ።
ሕጽበት ሓንጎል ወይ ምቑጽጻር ሕልና ማለት ድማ ደቂ ሰባት ንዕድሜኦም ኣብ ኣእምሮም ንዘዋህለልዎ ተዘክሮታት ብኣፋውስን ብዕጸ ፋርሳትን፡ብመግረፍቲ፡ብመጥባሕትን ብኻልኦት ረቀቕቲ ወንጀላትን ደምሲስካ፣ኣተሓሳስባን ድሌትን ካልኦት ምምላእ ማለት እዩ።ነዚ ተሞኩሮ እዚ ኣነ ብቐጥታን ብተዘዋዋርን ስለ ዝተሞኮርኩሉ፣ዘይፈተነ ተመካሓይ ይፈትኖ ኢለ ጥራይ እየ ዝሓልፎ።ብሕጽር ዝበለ ክሳብ ሕጂ በሰልኡ ኣይሓወየለይን ዘሎ፣ዝሓውየለይ’ውን ኣይመስለንን።  ነዚ ትሕዝቶ ብድምጺ ንምክትታል ኣብ’ዚ ሊንክ ጠውቑ
ነዚ ድማ ኣነ ነቲ ብረቂቕ ስልትታ ብሃይማኖታውያን፡ብተመራመርትን ብፖሊቲካውያን ኣብ ርእሲ መንእሰያት ስደተኛታትን ካልኦት ሰባትን ዝግበር ዘሎ ወንጀላዊ ሕጽበት ሓንጎል ዓቕመይ ስለ ዘይኮነ ዘሊለ፣እስኪ ነዞም ብታህዲድን ብምፍርራህን ኣተሓሳስባናን ኣገባብራንን ሕሰብን ግበርን ንዝብሉኒ ዘሎ ሰባት በዛ ትስዕብ ግጥመይ ክግስጦም።
ኣንቱም ሰባት እንተ ደሊኹም ንኸይዛረብ ኣፈይ ጥመሙኒ
ንኸይሰምዕን ንኸይንቀሳቐስን እዝነይ ለኩቱኒ እግረይ መቁሑኒ
ትሕቲ መሬት ጠርጦስ ኣእቲኹ ብርሃን ጸሓይ ከልኩሉኒ
ምስ ካልኦት ተላዚበ ሓሳበይ ከየህብትም ኣብ ጉብጡሽ ድፈኑኒ
ዝምላእ ንኸይትስእኑ እንተዘይ ኒሒፍኩሙኒ ሀይወት ሕረሙኒ ቅተሉኒ
በጃኻትኩ ጥራይ ኣተሓሳስባና ሕሰብ፡ኣቀዳድዳና ቅደድ፡ኣገማምታና ገምት ኢልኩም ኣይተገድዱ።
እምበኣር ኣነስ በልኩኹም
እንተዘይ ጠዓመኒ እንተዘይ መኣማኣኒ
ኣነ እንተ ዘይደልየ ዊን እንተ ዘይኢሉኒ
መንፈሰይ ዘይተቐበሎ ቀልበይ ዘይፈተዎ
ዋላ ተምሪ ይኹን ምቅር ዘብለኒ
ዋላ መዓር ይኹን ዘዳሳድሰኒ
ዋላ ወይኒ ይኹን ዘፈሳሳሃኒ
እንተ ደጓሕኩዎ ቡጭ ጡፍ እንተብልኩው
መንን………?
ኣነ እንተ ደልየ ዊን እንተ በለኒ
ቆለይ ዝፈተዎ ዘበራብረኒ
ዋላ ስሚ ይኹን ስሚ ዝቐትለኒ
ዋላ ዕረ ይኹን ዝመታትረኒ
ዋላ ቦምባ ይኹን ዝበሳሳዓኒ
እንተ ኣኾምሳዕኩዎ፡እንተ ዋሓጥኩዎ፡ደርጓዕ እንተ ኣበልኩዎ መን እእውደኒ።

በየነ-ሃይለ  ካብ ዓዲ ጥልያን

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s