ዝተፈላለዩ ጽሑፋት

ሕቶታትን ኣስተማቐርቲ መጽሓፍ “ማህደር ኑረነቢ”ን መልሲ ተስፋዬ ገብረኣብን 5ይ ክፋል

ሓጸርቲ ርእይቶታትን ሕቶታትን ኣስተማቐርቲ መጽሓፍ “ማህደር ኑረነቢ”ን መልሲ ተስፋዬ ገብረኣብን
                         5ይ ክፋል

ኣማኑኤል በርሀ

ርእይቶ፥ ናይ ሚእቲ ዓመት ታሪኽ፡ ኣብ ሓደ መጽሓፍ “ማህደር ኑረነቢ” ጠርኒፉ ክጽሕፎ ምኽኣሉን እቲ ዝተኸተሎ ቅዲ ኣጸሓሕፋን ኣዝዩ ዝድነቕ እዩ። እታ መጽሓፍ ሓንሳእ ምስ ጀመርካያ ክትውድኣ ምዃንካ ኣቐዲምካ ኢኻ ትፈልጥ፤ እዚ ድማ ምልከት ናይ’ቲ ሒዝዎ ዘሎ ስራሕ ዘጉልሕ እዩ።

ሕቶ፥ “የቡርቃ ዝምታ” ትብል መጽሓፍካ እየ ቀዲመ ኣንቢበያ፤ ኣብኣ ናይ ታሪኽ ጸሓፋይ ኴንካ ተሰሚዕካኒ። ድሒረን ኣብ ዝሰዓባ መጻሕፍትኻ ድማ ዋላ’ኳ ቅዲ ኣጸሓሕፋኻ ተሓዚ እንተኾነ፡ ናይ ጋዜጠኛ ሞያ ርእየልካ። ኣብዛ ናይ ሕጂ መጽሓፍካ ኸኣ ዝተሓዋወሰ ሞያ ዘለካ ትመስል። ኣብ ሞያኻ ወይ መዓርግካ ትፈራረቐኒ ኢኻ ንዓይ። ኣብ ሞያ ስነጽሑፍ ንነብስኻ ኣበይ ተቐምጣ?

መልሲ፥ ተወራረስቲ ኮይኖም ይስምዑኒ። ተውህቦ ዘለዎም ጋዜጠኛታት ዕድመ እናደፍኡ ብዝኸዱ ናብ ድርሰት ስነጽሑፍ ይሰጋገሩ እዮም። ተመራማሪ ታሪኽ ወይ ጸሓፊ ታሪኽ ክትከውን ንዕኡ ዝምልከት ትምህርቲ ክትወስድ ሓጋዚ እዩ። ብዙሕ ብምንባብን ብልምዲን እውን ንነብስኻ ከም ጸሓፊ ታሪኽ ክተዳልዋ ትኽእል ኢኻ። ኣነ ጸሓፊ ታሪኽ ኽኸውን ሓሲበዮ ኣይፈልጥን እየ። ኣብ ዒስራታት ዕድመ ኣብ ዝነበርኩሉ፡ ልብወለድ ምጽሓፍ ይብርሃኒ ነይሩ። ኣብቲ እዋን “የቡርቃ ዝምታ” ጽሒፈ። ድሒረ ዝጸሓፍክወን መዘክራት ድማ ፖለቲካዊ ቁምነገረን ይበዝሕ። ሕጂ ግዜ ዝበልዑ ታሪኽ ሓዘል ትረኻታት’የ ክሰርሕ ዝመርጽ።

24232511_591833801147947_5957647768052276729_n

ሶፍያ መንግስተኣብ

ርእይቶ፥ መጻሕፍትኻ ብምሉኦም ዝድነቑ እዮም፤ብሕልፊ ድማ መጽሓፍ ማህደር ኑረነቢ። ቅድሚ ገለ ኣዋርሕ “ሳንድያጎ ከም ካራክተር” ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ መጽሔት መንእሰይ ዝወጸት ቁምነገር ሓዘል ኮመድያዊ ትሕዝቶ ዝነበራ ጽሕፍትኻ’ውን ፍሉይነት ነይርዋ እዩ። ኣብ’ታ መጽሔት ተሳታፍነትካ ብምውሓስ ወይ ከም ናይ ሳንድያጎ ፍሉይ ዓምዲ ብምሓዝ ምስ ኤርትራውያን መንእሰያት ዘሎካ ምትእስሳር ክተዕብዮ እላቦ።

1ይ ሕቶ፥ ራእሲ ኣሉላ እንግዳ (ኣባነጋ) ትግራዋይ በዓል ተምቤን ምዃኑ’ዩ ዝፍለጥ። ኣብ መጽሓፍ “ማህደር ኑረነቢ” ፍሉይ ታሪኽ ኣቕሪብካ’ለኻ። ካበይ ኢኻ ኣምጺእካዮ?

መልሲ፥ ቅድም ቀዳድም ስም ኣቦ ራእሲ ኣሉላ፡ “እንግዳ” ኣይኮነን። እንግዳ ዝብል ስምካበይ ከም ዝመጸ ፍሉጥ ኣይኮነን። ልክዕ ስም ኣቡኡ “ቁቢ” እዩ። ቁቢ ሳሆን ኦሮሞን እዩ።
ኣደ ኣሉላ ጓል ሓማሴን እያ። ንዓይ’ውን ክሳዕ ቅድሚ ቅሩብ ግዜ ስም ኣቦ ኣሉላ እንግዳ እዩዝመስለኒ ነይሩ። እቲ ሓበሬታ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ ብ1961 ኣብ ዘሕተሞ ናይ ብላቴን ጌታማህተመ ስላሴ ወልደመስቀል መጽሓፍ እየ ረኺበዮ። ኣሉላ ዝብል ስም’ውን ኣብ ትግርኛትርጉም ኣይትረኽበሉን ኢኻ። ኣብ ሳሆን ኦሮሞን ግና ትርጉም ኣለዎ። ሃጸይ ዮሃንስንራእሲ ኣሉላ “ዓዲ ኣዴኻ ኣመሓድር” ኢሉ’ዩናብ ኤርትራ ሰዲድዎ። ገለ ተጋሩ ነዚ ብዛዕባ ኣሉላ ዝገለጽክዎ ሓቅታት ኣልዒሎም ኣብ ሶሻል ሚድያ መርገም ዝተሓወሶ ዘየድሊ ከም ዝተዛረቡ ሰሚዐ ኣለኹ። ዝተጋነነ ወቐሳ’ዩ። ክካትዑ እንተኾይኖም እውን ጭብጢ ክሕዙ ኣለኦም።

2ይ ሕቶ፥ ኣሉላ ካብ ሓማሴን ዝውለድ ምዃኑ ነዚ ወለዶ እንታይ ትርጉም ይህቦ?መልሲ፥ ምንም ትርጉም ክህልዎ ኣይክእልን እዩ። ራእሲ ኣሉላ በዲኡ ኤርትራዊ ስለዝኾነ፡ ኤርትራዊ ብኣሉላ ይኾርዕ እዩ ወይ ክኾርዕ ኣለዎ ማለት ኣይኮነን። ታሪኽ ንስለ ታሪኻውነቱ ኢልካ ስለትዛረበሉ ጥራሕ’ዩ ክግለጽ ተደልዩ። ራእሲ ኣሉላ ንመንን ንምንታይ ዕላማን ተቓሊሱ እዩ እቲ ዘገድስ። ኣሉላ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝጸንሓለን ዓሰርተ ዓመታት፡ ግፍዒ ዝፈጸመ ክፉእ ሰብ ምንባሩ እዩ ዝፍለጥ። ተጋሩ ንኣሉላ ከም ናቶም ገይሮም ብምርኣዮም ተቓውሞ ክህሉ ዝኽእል ኮይኑ ኣይስመዓንን።

3ይ ሕቶ፥ ኣውዓሎም ሓረጎትከ?

መልሲ፥ ተመሳሳሊ እዩ። ኣውዓሎም ሓረጎት’ውን ኣብ ታሪኽ ኣሻማዊ እዩ። ኣብ ዓወት ውግእ ዓድዋ ልዑል ተራ ከም ዝነበሮ ዝነገረሉ ኣውዓሎም፡ መበቈላዊ ዓዱ ዓዲ ቘንጺ ኤርትራ እዩ። ኣብ ስግር መረብ ካልእ ታሪኽ ተዋሂብዎ ኣሎ። ኣውዓሎም ኣብ ዓድዋ ናይ ዝኽሪ ታሪኽ ክስረሓሉ ግና ዘግብኦ ኮይኑ እስመዓኒ።

24293872_591833797814614_7441362655700739530_n

ሙሴ ተስፋማርያም

ርእይቶ፥ ኣገባብ ኣጸሓሕፋኡ ኣዝዩ መሳጢ እዩ። ብሕልፊ ማህደር ኑረነቢ ሓንሳእ ምስ ጀመርካዮ ኣቋርጾ ኣይመጸካን’ዩ። ደራሲ፡ ስድራ ኑረነቢ መሰረት ወይ መንጸፍ ገይሩ፡ በቲ መሳጢ ኣዘናትዋኡ፡ ታሪኽ መኸተ ህዝቢ ኤርትራ ኣንጸባሪቕዎ ኣሎ። ህዝቢ ኤርትራ በብእዋኑ ይገጥምዎ ንዝነበሩ ብድሆታትን ተጻብኦታትን ብጅግንነትን ተወፋይነትን ይስዕሮም ምንባሩ እዩ ዘዘንቱ መጽሓፍ ማህደር ኑረነቢ። ንተመሃሮ ካልኣይ ደረጃን ትካላት ላዕለዋይ ትምህርትን ዓብዩ መወከሲ መጽሓፍ ኮይኑ ከገልግል ምዃኑ ድማ እምነተይ እዩ።

ሕቶ፥ ነዚ ንማህደር ኑረነቢ መሰረት ወይ መንጸፍ ጌርካ ኣዳሊኻዮ ዘሎኻ ናይ ታሪኽ መጽሓፍ፡ ኣብ መጻኢ ዝያዳ ክተስፍሖን ክተዕብዮን ትሓስብዶ?

መልሲ፥ ማህደር ኑረነቢ ታሪኽ 100 ዓመት ዝሓዘ ሓደ መጽሓፍ እዩ። ንብድሕሪ ሕጂ ተመሊሰ ክርእዮ ኣይኮንኩን። ካልኦት ጸሓፍቲ ታሪኽ ከም መወከሲ ተጠቒሞም ካልእ ዝዓበየን ዝሰፍሐን መጽሓፍ ከዳልዉ ተስፋ ‘ገብር። ምሳይ ግና ተፈላሊና ኢና።ንጉዳይ ኤርትራ ዝምልከት ካልእ መጽሓፍ ክጽሕፍ ሓሳብ ኣሎኒ። ህዝቢ ኤርትራ ምስ ስርዓታት ሃይለስላሴን ደርግን ዝገበሮ ቃልሲ ገና ኣይተላዕለሉን’ዩ ዘሎ።

ይቅጽል

 

ምንጪ Qadie manche   ቀደርኩ

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s