ዝተፈላለዩ ጽሑፋት

ቁንጫል፡ ብዛዕባ ኤርኔስቶ ቼ ጉቬራ!

 ቁንጫል፡ ብዛዕባ ኣድማሳዊ ተቓላሲ ኤርነስቶ ቸጉቬራ 
      ተርጓሚ መብራህቶም ኣብርሃ

 

ኣብ ልዕሊ ዝኮነ ይኹን ህዝቢ ዓሚቕ ፍቕሪን ክብሪን ነይርዎ። ዜግነት ኣልቦ፣ ዓለምለኻዉ ተቃላሳይ፣ ዓሌት ቋንቋን ሕብርን ከይፈለየ ንዝተጨኮኑ ዝተገፍዑ ፍትሒ ዝራሓቖም ዜጋታት ተቆርቋሪ #ኤርኔስቶ ቼ-ጉቬራ.

June 14 1928 ኣብ(Rosario)ዝተባህለት ከተማ ኣርጀንቲና ተወሊዱ። ኣብ ንእስነቱ ሓያል ኣምባባይ መጽሓፍቲ፡ ሓያል እስፖርተኛ’ውን ኔሩ። ኣብ ዕስራታት ዕድሚኡ ኣብ Buenos Aires universityኣርጀንቲና ሕክምና ከጽንዕ ጀሚሩ።

ኣብ ካልኣይ ዓመቱ ግን ትምህርቱ ብምቁራጽ፡ 1952 ምስ  ኣርቤርቶ ግሬናዶን ዝተባህለ ዓርኩ ካብ ርእሰ ከተማ ኣርጀንቲና Buenos Aires ተበጊሶም “ካብ’ዛ ዘለናያ ጸበብ ዓለም ካልእ ዓለምን ሂወትን ንዳህስ” ብምባል ብሞተር ሳይክል ጉዕዘኦም ፈለሙ። መጀመርያ ፓንታጎን ቀጺሎም ችለ፡ ጉዕዝኦም ናብ ከተማ ችኮካማታ ዝነበረ፡ ኣብቲ ግዜ’ቲ ካብተን ዝሰልጠና ከተማታት ላቲን ኣሜርካ ሓንቲ ዝነብረት ከተማ ችኮካማታ ኣብ ትሕቲ ኣሜርካውያን ዝነበረት ናይ #ችለ ከተማ’ያ። ዘምሓድርዋ ውን ኣሜርካውያን፡ መንሰእያት ላቲን ኣሜርካ ክነግድዋ ዝምነይዋን ከተማ’ውን ነበረት።

ችኮኮማታ ኣብ ዝኣተወሉ ግን ኣተሓሳስብኡ ዝቐየረ ሓደ ዘሕዝን ትርኢት ተዓዘበ። ውሑዳት ሰብ ሃብቲ ኣሜርካውያን ጉልበትን ንብረትን ናይ’ቲ ድኻ ህዝቢ ላቲን ከም ሕሱም ክመጽዩ ብዓይኑ ርእዩ ምእማን ሰኣነ፣

ከምዚ ዝበለ ኢፍትሓዊ ጨካንነት፡ እሞ ድማ ሰብ ኣብ ልዕሊ ሰብ፡ ኣብ’ዚ ምድሪ ክርእዮ’የ ኢሉ ሓሲቡን ሓሊሙን ስለ ዘይ ፈልጥ ልቡ ብሓዘን ደመየት።

This slideshow requires JavaScript.

 

መንፈሱን መንእሰያዊ ሓይሉን ድማ ኩሎም ደቃ ብሰላምን ራህዋን ዝነብርዋ ዓለም እንክርኢ ተተምነየ።

ድሕሪ ናይ ችኮካማታ ሓጺር ጻንሖቶም ናብ ፔሩ ቀጸሉ፣ ቀጺሎም ናብ ቤነዝዋላ፡ ካብ ሃገሮም ካብ ዝወጹ ን’7 ወርሒ ዝኣክል ንዝተፈላለያ ናይ ላቲን ሃገራት ብመኪና ብሞቶር ሳይክል ብኣጋር ድሕሪ ምዛሮም።

ኣርቤርቶ ኣብ ቤንዚዋላ ክተርፍ ክውስን ከሎ፣ ቼ-ጉቬራ ግን ናብ ኣገሩ ኣርጀንቲና፡ ከተማ Buenos Aires ተመሊሱ ኣቋሪጽዎ ዝነበረ ናይ ሕክምና ትምህርቱ ቀጺሉ ተመረቀ። ደክቶር ቼ ጉቬራ እንዳተባህለ ውን ክጽዋዕ ጀመረ።

ድሕሪ ምረቓ፡ ናብ ጓቲማላ ተጋዕዘ።  ጓቲማላ ኣብ ዝጸንሓሉ ውን ሰፊሕን ስቡሑን መሬት ጓቲማላ ብውሑዳት ሰብ ኣፍቲ ኣሜርካ ተገቢቱ ህዝቢ ክሳቀ ርእዩ፡ ዳግማይ ልቡ ብሓዘን ተዶቕሰ። ካብ’ዚ ግዜ እዚ ንድሓር ድማ እታ ብዓመጽ ዝቆመት ኣብ ልዕሊ መቃብር ዕሙጻት ዝተሰረተት ግዝፍቲ ናይ ንግድን መዝመዛን ሃገር ኣሜርካ ዋና ጸረ ሰብኣውነት ገሩ ኣቐመጣ።

ጭቁን ህዝቢ ዓለም ካብ ባርነት ኣሜርካን መሰልታን ክላቐቕ ካብ ጽላለ ወጽዩ ብሓዱሽ ስነ ሓሳብ ተሰሪሑ ንመሰሉ ክቃለስ ኣለዎ ኣብ ዝብል ዓቢ ሕልሚ ተፋጢጡ እዝዩ ኣኽራሪ ሰብ እንዳኾነ ከደ።

ኣብ’ዚ ኩነታት እዚ ከሎ’ዩ ድማ ፊልዳ ገዳያ ምስ እትብሃል ጋቲማልያዊት መንእሰይ ዝተላለየ። ምውዓሉን ምሕዳሩን ምስ ፊልዳ ገዳያ ኮነ። ፍልዳ ገዳያ ክሳብ ስልማታ ሓሪጃ ወጻኢታቱ ትሽፍነሉ ነበረት፣ ምስ ዓርኩን መቃልስቱን ፊደል ካስትሮ ዝተላለየ ውን ብመገዲ ፊልዳ ገዳያ ነበረ።

ካብዚ ግዜ እዚ እምብኣር’ዩ፡ ሕነ ዝተጨኮኑ ዝተገፍዑ ፍትሒ ዝራሓቖም ዜጋታት ክፍዲ፡ ናብ “ምንቕስቓስ ሓምለ 26” ዝብሃል ብፊደል ካስትሮ ዝምራሕ ምንቅስቃስ ዝተጸንበረ። ክጅምሩ ከለዉ ውሕዳት እካ ኣንተነበሩ ኣብ ውሽጢ ክልተ ዓመት ግን እምባገነን መራሒ ኲባ ጀነራል ባቲስቱታ ዓነውነው ኣበልዎ።

ድሕሪ ስዕረት ጀነራል ባቲስቱታ ቼ-ጉቬራ ካብቶም ሰለስተ ዓበይቲ ተቓለስቲ ኲባ ተባህለ።

እንተኾነ ግን፡ ቃልሱ ጭኩናት ናጻ ንምውጻእ እምበር ኣብ ዝፋን ኮፍ ንምባል ስለዘይነበረ፣ ስልጣን ሚኒስተር እንዱስቲሪ ረጥሪጡ፡ ሃገራት ኣቃሪጹ፡ ዓሌት፡ ዘርኢ፡ ሕብሪ፡ ከይፈለየ ዝተጨኮኑ ዝተገፍዑ ፍትሒ ዝረሓቖም ኣህዛብ ኣለዉ’ሞ ንዕኦም ነጻ ንምውጻእ ምቅለስ ይሓይሽ ብምባል ኲባ ተሰናቢቱ፣ ናብቶም ኣብ ኣፍሪቃዊት መረት ኮንጐ ኪንሻሳ ብውልቀ መላኺ ሞቡቱ ሴሴኮ ብዝወረዶም ዓመጽ ዝተላዕሉ ውጽዓት ተቃለስቲ ንርምዳእ ምብራቅ ኮንጐ ኣተወ።

እቲ ኩናት ግን ብዙሕ ምድላው ዘይተገብሮን፡ ኣሜርካ ብምሉእ ሓይላ ዝኣተወቶን፡ CIA ብገብዘብ ካብ ደቡብ ኣፍሪቓ ዝሸመተቶም ባንዳታት ዝኸተትዎን፡ ስለ ዝነበረ
ብቐሊሉ ክዕወት ኣይክኣለን ሽዱሽተ ብጾቱ ብመስዋእቲ ድሕሪ ምኽፋሉ፡  ብፊደል ካስትሮ ብዝቀረበሉ ምሕጽንታን መብጽዓን ተሰማሚዑ ዝተረፉዎ ካብኡ ዘይፍለዩ ሰዓብቱ ጠርኒፉ ኮንጐ ኪንሻሳ ለቒቑ ቦሊቪያ ኣተወ።

ቦሊቭያ ኣብ ዝኣተወሉ’ውን ዝተጨኮኑ ዝተገፍዑን ፍትሒ ዝረሓቖምን ቦሊቭያውታን ነጻ ንምውጻእ ዕጡቓት ኣብ ምትእኽኻብ እንከሎ፡ CIAን ናይ Bolivia መንግስቲን ኣብ ዝኸፈቱሉ መጥቃዕቲ, ቼ-ጉቬራ ብጅግንነት እናዋግአን እናተዋግኣን እግሩ ተሃሪሙ ተማረኸ።

ብዙሕ ከይጸንሐ’ውን ናይ Bolivia መንግስቲ ብዝወሰኖ October 9, 1967 ተረሸነ።

ረይሳ ቼ ጉቬራ ንገለ ማዓልታት ኣብ Vallegrande ኣብ ትብሃል ከተማ ኣብ ዝርከብ ሆስፒታል ኣብ ሓደ ክፍሊ ኣቐሚጦም ህዝቢ ብመስኮት ክርኦ ክፉት ገበረዎ።

ድህሪ ዚ’ ሓደ ለይቲ ረይሳ እቲ ኣብ ልዕሊ ዝኮነ ይኹን ህዝቢ ዓሚቕ ፍቕሪን ክብሪን ዘነበሮ፣

ረይሳ እቲ ዓሌት ዘርኢን ሕብርን ከይፈለየ ንዝተጨኮኑ ዝተገፍዑ ፍትሒ ዝራሓቖም ዜጋታት ተቆርቃሪ ዝነበረ፣

ረይሳ እቲ ኣብ ሙሉእ ዓለም ዝርከቡ ናጽነት ዝደልዩ መንእሰያት ኣርኣያ ዝኾነ።

ረይሳ እቲ ዜግነት ኣልቦ ዓለምለኻዉ ተቃላሳይ ኤርኔስቶ ቼ ጉቬራ

ከም ጉሓፍ ኣብ ናይ ጎሓፍ መኪና ብምጽዓን ብምስጢር ኣብ ምስጢራዊ ቦታ ምስ ካልኦት ኣብ’ቲ ኪናት ዝሞቱ ሓሙሽተ ሰዓብቱ ኣብ ሓደ ንእሽቶይ ኤርፖርት ናይ’ታ ከተማ፣ ኣብ ሓደ ጋህሲ ምስ ሽዱሽተ ብጾቱ ቀበርዎ።

ጉያ እቲ ዓለም ለኻዊ ሓርበኛን ኤርኔስቶ ቼ -ጉቬራ በዚ ዘሐዝን ፍጻመ፡ ግን ድማ ምኽንያታዊ ሞት ተዛዘመ።

ሎሚ ን’ቼ ዝውድሱ መጽሓፍቲ በሽሓት ይሕተሙ። ኣብ’ታ ጸላኢቱ ኣሜርካ ከይተረፈ ን’ቼ ዝውድሱ መጽሓፍቲ ኣብ ዝኸድካዮ ላይብሬሪ ብቀሊሉ ይርከቡ።

ምስሊ ቼ ጉቬራ ዝተለጠፎም ማልያታትን ካላእ ኣቁሑትን ኣብ መላእ ዓለም ብብዝሒ ይሽመቱን ይፍተዉን።

ኣብ ላቲን ዳርጋ ኣብ መብዛሕትን ሃገራት ኣብ ቤት ትምህርቲ ተምሃሮ ንግሆ ንግሆ ናብ ትምህርቲ እንክኣትዉ ከም ሃገራዊ መዝሙር ቼ ጉቬራ ናትካ ክንወርስ ኢና ዝብል መዝሙር ይዝምሩ።

የሱስ ድሕሪ ሞት ኣብ ሳልሰይቲ መዓልቲ ከም ሰብ ዘይኰነስ ከም ዘይመውት መንፈሳዊ ፍጡር ተሰሪሑ ኻብ ምዉታት ከም ዝትንስእ መብጽዓ ስለ ዝተኣዉሉ’ዩ። ስለና ዝሞተ፥

ቼ ጉቬራ ግን እዚ መብጽዓ ኣይተኣትወሉን እዚ እንዳፈለጠ ስለ ዝተጨኮኑ፡ ስለ ዝተገፍዑ፡ ስለ ፍትሒ ዝራሓቖም ዜጋት ሞይቱ።

ስለዚ ካብ መገዲ የሱስ፣ መገዲ ቼ -ጉቬራ ኢና ንስዕብ እሎም ዝማጎቱ ውን ኣለዉ።

 

 

From Timeline Mebrahtom Abreha Asmelash

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s