ዝተፈላለዩ ጽሑፋት

ሸያጢ ምስጢራት እስራኤል፡ ሞርዶኻይ ቫኑኑ

           ሸያጢ ምስጢራት እስራኤል፡ ሞርዶኻይ ቫኑኑ! 
                    ተርጓሚ መብራህቶም ኣብረሃ ኣስመላሽ

 ሞርዶኻይ ቫኑኑ፡ ካብ ኣይሁዳዊ ቤተሰብ፡ 1954 ኣብ ሰሜናዊ ኣፍሪቃ ሞረኮ ተወሊዱ። ወዲ ትሽዓተ ዓመት ምስ ኮነ፡ብምኽንያት ምጥርናፍ ኣይሁድ ምስ ስድራቤቱ ናብ እስራኤል ግዒዙ። ኣብ እስራኤል ባር ሸቫ ኣብ እትብሃል ከተማ ዓብዩ። ዕድሚኡ 18 ዓመት ምስ በጽሐ፣ ሃገራዊ ጉቡኡ ንምፍጻም ናብ ሰራዊት እስራኤል ተጸምቢሩ።

1973፡ ብ “ዮም ኪፑር”  ዝፍለጥ ውግእ ኣብ ጎቦታት ጎላን ብጅግንነት ተሳቲፉ። ድሕሪ ሰለስተ ዓመት፡ ካብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ድሕሪ ምፍናዉ፡ ኣብ ዩኒቨሪሲቲ ቴልኣቪቭ ፊዚኪስ ከጽንዕ ጀሚሩ። ብተደጋጋሚ ግዜ ስለ ዝተረፈ ግን ተስፋ ብምቁራጽ ትምህርቱ ኣቋሪጹ።

ብ1976 ኣብ ናይ እስራኤል ናይ ኒክለር ሚስጢራዊ ምርምር፡ ኣብ’ቲ ትካል ተወዳዲሩ ተዓዊቱ። ድሕሪ ናይ ሓደ ዓመት ስልጠና ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን ኮነታት ዝረኣዮን ዝሰንዖን ከይዛረብ ቃለ ማሕላ ብምፍጻም ናይ ኒክለር ቴክንሻን ምክትክ ሓላፊ ብሙኻን ስርሑ ጀሚሩ። ድሕሪ ናይ ክልተ ዓመት ተመክሮ ስራሕ ኣብ ትርፊ ግዜኡ Ben-Gurion University ፍልስፍና ትምህርቱ ቀጺሉ። ኣብ’ዚ ግዜ እዚ ድማ’ዩ ንፖሊሲታት እስራኤል ብትሪ ክቃወም ዝጀመረ። ኣብ’ቲ ዩኒቨርስቲ 5’የዕራብን 4 እስራኤላውያን ዝርከብዋ ጥርናፈ ውን መስረቱ።

1982 እስራኤል ንዕጡቓት ፍልስጤም ንምህዳን ንሊባኖስ ኣብ ዝወረረትሉ፡ ካብ’ቶም ንእስራኤል  ብትሪ ዝተቓወሙ ዜጋታት እስራኤል ሓደ ነይሩ። ካብ’ዚ እዋን’ዚ ድማ’ዩ ጸረ እስራኤልን ደጋፊ ዓረባዊ ሓሳብን፣ ተባሂሉ ኣብ ጸሊም መዝገብ ዝሰፈረ። ከም ሳዕቤኑ ድማ ሰራሕተኛታት ንምቕናስ ብዝብል ጉልባብ ካቭ ስርሑ ተባረረ። #Vanun ግን ቀሊል ሰብ ኣይነበረን’ሞ፡ ቅድሚ ካብ ስራሕ ምብራሩ ብዘገርም ኩነት ካሜራ ሓቢኡ ብምእታው ኣገደስቲ ዝብሃሉ ኒክለራዊ መስርሓት፡ ከባቢ ሱሳ ዝኸውን ደረቕን ተንቀሳቃሲ ስእልታትን ወሲዱ ነበረ።

ድሕሪ ካብ ስራሕ ምብራሩ ካልእ ስራሕ ክሰርሕ ውን ኣይፈተነን፣ መንበሪ ቤቱ ብምሻጥ ንሃገሩ ንእስራኤል ሕቑኡ ሂብዋ ብምስጢር ዘልዓሎ ደረቕን ተንቀሳቓሲን ስልታትን ኣብ ሳንጣኡ ተኾልኪሉ፡ መጀመርያ ኔፓል ናብ ትብሃል ሃገር ተሰደ። እምነቱ ናብ ብድሂዚም ብምልዋጥ ውን ኣብ ገዳማት ቡድሃ ክነብር ጀመረ።

ኣብ ኔፓል ከሎ ካታማንዳ ኣብ ዝብሃል ከተማ ምስ ዝርከብ ኤምባሲ ሩስያውያን ብምርኻብ ውን ብስም ዓለማዊ ሰላም እዘን ስእሊ ተዓዘቡ ብምባል ኣረኪብዎም። ሩስያውያን ግን ዘድልዮም ሓቤረታን ቅዳሕ ስእልታትን ድሕሪ ምውሳድ ኣይተገደሱሉን።

ድሕሪ’ዚ ቫኑን ኣብ ሩስያውያን ዝነበሮ እምነትን ትጽቢትን ቀሃመ። ብሩስያውያን ምኽድዑ ውን ብዙሕ ሓዘነ። ኣይጸንሐን’ውን ንሃገረ ኔፓል ብምርሕራሕ ስደቱ ናብ ኣወስትራልያ ኣቅንዐ። ኣወስትራልያ ድሕሪ ምእታዉ ኣብ ከተማ ሲድኒ ታክሲስታ ኮይኑ ንናባራ ስደት ጀመረ። እምነት ቡድሃ ብምግዳፍ’ውን ክርስትና እምነት ተቐበለ። ንጡፍ ኣባል ሓንቲ ቤተክርስትያን ከተማ ስድኒ ውን ኮነ።  ኩሉ ስብከቱ ድማ፣ ሰባት ካብ ሓደገኝነት ኒክለሳዉ መሳርያ ክጥንቀቑ ጥራይ ኮነ።

 

This slideshow requires JavaScript.

ብስብከቱ ካብ ዝተመሰጡ ንጡፍ ኣባል እታ ቤተክርስትያን ዝኾነ ኮለምብያዊ ናይ ቀደም ጸሓፊ፣ ኦስካር ጎሬሮ ነበረ። “ቫኑኑ፡ ስማዕ እዘን ስእልታትን ታሪኽካን ንማዕከናት ዜና ሼጥና ገንዘብ ክንረክብ እኮ ንኽእል ኢና” ኢሉ ሕሹኽ በሎ። በዚ ስለ ዝተሰማምዐ ድማ መጀመርያ ዘዛራረብዋ ጋዜጣ ኣብ ከተማ ሲድኒ እትርከብ morning herald ዝተባህለት ጋዜጣ ነበረት፣ ኩይኑ ግን ጋዜጠኛታት morning herald ኩነታትቶም ደስ ስለዘይበሎምን ኣብ ጥርጣረ ስለ ዘእተዎም ትጽቢቶም ኣይሰመረን። ጎሬሮ ግን ተስፋ ኣይቖረጸን ናብ እንግሊዝ ተጓዒዙ daily mirror ናይ ትብሃል ጋዜጣ ኣካያድን ናይ ወጻኢ ዜና ኤዲተርን ንዝኾነ ኒኮላስ ደቪድሰ ተዘራረበ። እቲ ዘገርም ዝሰምብድን ኣጋጣሚ ግን ኒኮላስ ደቪድስ ኣባል ስለላ እስራኤል ሞሳድ ኮይኑ ምጽንሑ’ዩ። ቀጥታ’ውን ናብ መንግስቲ ተልኣቪቭ ሪፖርት ገበረ።

ድሕሪ እዚ ሓበረታ መንግስቲ ተልኣቪቭ ከቢድ ሓደጋ ከም ዘንጸላለወ ፈለጠ።  Prime minster Shimon Pierez ቫኑኑ ንማዕከናት ዜና እንግሊዝ ቅድሚ ዝኾነ ይኹን ሓቤረታ ምሃቡ ተታሒዙ ንእስራኤል መጽ’ዩ ግቡኡ መቕጻዕቲ ክወስድ ኣለዎ በለ። ሰበስልጣን ስለላ (ሞሳድ) እስራኤል ሓበሬታ ቫኑኑ ውዒሉ ሓዲሩ እንዳተረሰዐ ክኸይድ’ዩ፣ ኢሎም እኳ እንተተከራኸሩ፣ prime minster Shimon Pierez ግን ብፍጹም ክቕበሎ ኣይክኣለን። ተታሒዙ መምሃሪ ክኸውብ ኣለዎ ኢሉ ድርቕ በለ።

ምሉእ ሓይሊ ሞሳድ’ውን ቫኑኑ ንምሓዝ ክረባረብ ቀጢን ትእዛዝ ኣማሕላለፈ። ሞሳድ ንቫኑኑ ንምሓዝስ ተዋፈረ ። ብኸመይ፡ እሞ ድማ ኣብ እንግሊዝ እትኣክል ሃገር ሰብ ጨዊኻ ከተውጽእ ዓቐብ ኔሩ። ቫኑኑ ብዝኾነ መገዲ ካብ እንግሊዝ ክወጽእ ኣለዎ። ብሓይሊ ዘይኮነ ግን ብገዛእ ፍቓዱ። ብኸመይ ግን ክታለል ይኽእል፧? መጀመርያ ብኪእላታት ሳይኮሎጂ ቫኑን ንውልቁ ነዊሕ ዝተሳቐየን ብጽሞና ዝተበልዐን ብምኻኑ መጻምዲ ሄዋን ንምርካብ ድማ ብጣዕሚ ድሌት ከም ዝህልዎ ተገምገመ።

ድሕር’ ዚ ሞሳድ ብኩሉንትነኣ ውሃ ዘበለት ቖንጆ ሄዋን ካብ እንግሊዝ ሓባቢላ ተውጽኦ ኣባል ሞሳድ ኣዳለዉ፣ ቸሪን በኒቶቭ ትብሃል ስድኒ ብዝብል ናይ ስለያ። ስማ ኣሜርካዊት ቱሪስት መሲላ ንቫኑን ቀረበቶ። ብጣዕሚ ውን ፈተዋ ኩሉ ታሪኹ’ውን ገከጸላ። ኣብ ዕላሎም ጸረ እስራኤልን ተቓዋሚት ፖሊስታት እስራኤልን ምዃና’ውን ገለጸትሉ።

ሓፍተይ ንምብጻሕ ንሮማ ክኸይድ ሓሲበ’ለኹ። በጃኻ ኣስንየኒ በለቶ። ኣይከውንን ኢለያ እካ እንተነበርኩ ሃንደበት ግን ሓሳበይ ቀየርኩ። ገለ ኔርዋ እታ ሄዋን ኩሉ ነገራ መዕበድ ሲዒራትኒ፡ ይብል ሞሳድ ይደልዩኒ ተልዮም ክሳብ ሕጂ መን ከልኪልዎም ኣብ ዝብል ዓዋን ስነሞጎት ከም ዝጠፋእ’ውን ገራትኒ።

ቪክቶርያ ኤርፖርት ብምኻድ ድማ ንሮም ተሳፈርና። ኣብ ሮም ምስ ኣተና ሓፍታ ምስ በዓልቤታ ከም እትቕበለና’ያ ገሊጻትለይ። ሮም ኣብ ዝኣተናሉ ግዜ ግን ሓደ ሽማግለ ኢጣልያዊ’ዩ ዝተቀበለና። ንክልቴና ኣብ ድሕሪት ወንበር ብምስፋር ድማ ከም ሕሱም ተወንጨፈ፣ ናበይ ይወስደኒ’ሎ ንምንታይ ብፍጥነት ንምንታይ ሓፍታ ዘይተቐበልትና ዝብል ሕቶታት ከይሓስብ ግን ሲድኒ ኣብ ትሽቱሸይ ተሸጊጣ ብተደጋጋሚ ትስዕመኒ ስለዝነበረት ምስ ቀልበይ ኣይነበርኩን።

ድሕሪ ቁሩብ ጉዕዞ ግን መኪና ኣብ ሓደ ንእስ ዝበለ ገዛ ደው ምስ በለት’የ ቀልበይ ዝፈለጥኩ #ሲድኒ ቀዲማትኒ ወረደት ኣነ’ውን ተኸቲለያ ወረድኩ። ማዕጹ ተኸፊቱ ተኸቲለያ ንቤት ኣብ ዝኣተኽሉ ሃንደበት ክልተ ሰባት ተጎበጥኩ። ብቕጸት መርፍእ ወጊኦም ሃለዋተይ ከም ዘጥፍእ’ውን ገበሩኒ። ድሕሪኡ ዝኾነ ኣይፈልጥን። ነብሰይ ዝፈለጥኩ መኪና ኣብ ሓደ ደንደስ ባሕሪ ደው ምስ በለት’የ። ኣብ ዳሕረዋይ መንበር እታ መኪና ሓደ ብጸጋም ሓደ ብየማን ብክልተ ሰባት ተታሕዘ ኮፍ ኢለ ነበርኩ።

ኣብ’ዚ ሰዓት’ዚ ድሮ  Noga እትብሃክ መርከብ እስራኤል ካብ ገማግም ባሕሪ ቱርኪ ተበጊሳ ኣብ ከባቢ ባሕሪ ጣልያን አዕርያ ከይቀረበት መልሕቓ ደርብያ ቖይማ ትጽበ ነበረት። ካብ መኪና ብምውራድ ድማ ናብ ሞቶ ስካፍ ብምስጋር ናብታ መርከብ ኣሰጋገሩኒ። ድሕሪ ቁርብ ድማ ኣብ ወደባዊት ከተማ ሃይፋ እስራኤል ኣተኹ።” ይብል ቫኑኑ።

ኣብ እስራኤል ብሃገራዊ ክሕደት ተኸሲሱ ድማ ን’18 ዓመት ተፈርደ። ዝተረፎ ምስጢር ስለዘለዎ ብምባል ድማ ፍርዱ ድሕሪ ምዝዛሙ ቴሌፎን ኣይፍቀዶን። ምስ ዝኾነ ይኹን ናይ ወጻኢ ዜጋ ክምሓዞ ኣብ ናይ ዝኾነት ትኩን ሃገር ኤምባሲ ክኣቱን ኣብ ቀጽርታቱ ክጽጋዕን፣ ካብ ናይ እስራኤል ማዕከናት ዜና ወጻኢ ምስ ዝኾነ ማዕከን መድያ ወጻኢ ቃለ መሕትት ከይገብር፣ ኣብ ዝኾነ ዓለም ለኻዊ ኤርፖርት ይኽን ወደብ ከይቀርብ፣ ኣብ ዶባት እስራኤል ምስ ዝንቀሳቐስ 500 ሜትሮ እንክተርፎ ንድሕሪት ክምለስ ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን ኩነታት ካብ እስራኤል ክወጽእ ኣይፍቀዶን። ካብ’ታ ብፍቅሪ ዝቃራረባ ዝነበረ ሆላንዳዊት ኣፍቃሪቱ’ውን ክርሕቕ ተፈሪዶ።

ኣብ ገዛእ ሃገሩ ብከምዚ ናብርኡ እንዳመረሐ’ዩ። ምስኪን vanun።

እዚ ዛንታ ካብ ኣዋዜ ዝብሃል ናይ ኣምሓርኛ ሬድዮ ዝሰማዕክዎ’ዩ።https://youtu.be/vurKZ4lq5sQ

 from time line Mebrahtom Abreha Asmelash

#መብራህቶም 

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s